ហ្សាការតា ៖ កសិករដាំស្រូវនៅខេត្តជ្វាកណ្តាល របស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី កំពុងសាកល្បងវិធីសាស្ត្រថ្មីនៃការដាំស្រូវ ព្រមទាំងអាចបង្កើនទិន្នផល និងកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័ន ដែលធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ការធ្វើពិសោធន៍ដំបូង ដែលដឹកនាំដោយមន្ទីរពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រជីវិតរបស់ប្រទេសសិង្ហបុរី បានបង្ហាញថា ការបំភាយឧស្ម័នមេតានពីការធ្វើកសិកម្មស្រូវអាចត្រូវបានកាត់បន្ថយរហូតដល់៥០ភាគរយ។
អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើវិធីសាស្រ្តប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត ដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវការប្រើប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តបទបែន ការលាយជីបែបពិសេស និងពូជស្រូវធន់នឹងអាកាសធាតុ។ លទ្ធផលស្រដៀងគ្នានេះ ក៏ត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងការសាកល្បងដូចគ្នា នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា និងប្រទេសឡាវផងដែរ។
ខេត្តជ្វាកណ្តាល គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តផលិតស្រូវច្រើនជាងគេបំផុតរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលបានចូលរួមចំណែកជាង១៦ភាគរយនៃទិន្នផលស្រូវសរុបរបស់ប្រទេស។
កសិករអាយុ៥៥ឆ្នាំម្នាក់បាននិយាយថា កសិករជាច្រើនដំបូងឡើយមានការស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការទទួលយកវិធីសាស្រ្តកសិកម្មថ្មី ដែលមិនប៉ះពាល់ដល់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
កសិករឥណ្ឌូណេស៊ីសរុបចំនួន១៧២នាក់ បានចូលរួមក្នុងគម្រោងដាំស្រូវបញ្ចេញកាបូនតិច។ ពួកគេមានការព្រួយបារម្ភថា គម្រោងបែបនេះប្រហែលជាមិនទទួលបានជោគជ័យ ឬអាចនាំឱ្យស្រូវមិនមានផ្កាផ្លែល្អ។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីបានស្តាប់ការពន្យល់ពីវិធីសាស្រ្ត និងរបៀបត្រូវធ្វើ កសិករចាប់ផ្តើមយល់បន្តិចម្តងៗ។
កសិករអាយុ៥៥ឆ្នាំខាងលើនេះ បាននិយាយទៀតថា មុនពេលចូលរួមក្នុងគម្រោងនេះ ជាធម្មតាគាត់ធ្លាប់ប្រមូលផលស្រូវប្រហែលពី៦ ទៅ៧ តោន ក្នុងមួយហិកតា។ បន្ទាប់ពីអនុវត្តវិធីសាស្រ្តទាំងនេះ ទិន្នផលរបស់គាត់បានកើនឡើងដល់ប្រហែល៨ ទៅ៩តោន ក្នុងមួយហិកតា។ ចំណែកប្រាក់ចំណេញរបស់គាត់បានកើនឡើងប្រហែល៣០ភាគរយ។
កសិករ ដែលបានចូលរួមក្នុងការសាកល្បងនេះ ទទួលបានគ្រាប់ពូជស្រូវ ជី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។ រដូវដាំដុះដំបូងបានចាប់ផ្តើមកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ហើយបានបញ្ចប់នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦នេះ ដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីដាំស្រូវទំហំជិត១០០ហិកតា។
អ្នកឃ្លាំមើលជាន់ខ្ពស់នៅមន្ទីរពិសោធន៍ បាននិយាយថា លទ្ធផលគឺវិជ្ជមាន ហើយយើងអាចបង្កើនទិន្នផលរបស់កសិករបាន៦ភាគរយ ទោះបីជាមានទឹកជំនន់ក៏ដោយ។
ដំណាំស្រូវត្រូវបានគេដាំដុះជាទូទៅនៅក្នុងវាលមានដក់ទឹក ព្រោះទឹកអាចជួយការពារកុំឱ្យស្មៅដុះ។ ប៉ុន្តែដីលិចទឹកក៏បង្កឱ្យមានអុកស៊ីសែនតិចនៅក្នុងដី ដែលឱ្យអតិសុខុមប្រាណអាចបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ និងបញ្ចេញឧស្ម័នមេតាន។ រីឯដំណាំស្រូវដើរតួជាបំពង់ផ្សែងបែបធម្មជាតិ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមេតានចំភាយចេញពីដីលិចទឹកតាមរយៈឫសរបស់ស្រូវ និងហើរចូលទៅក្នុងបរិយាកាស។
នៅទូទាំងពិភពលោក វាលស្រែលិចទឹកមានប្រហែល១២ភាគរយនៃការបំភាយឧស្ម័នមេតាន ដែលបញ្ចេញបានប្រហែល៦០លានតោន ក្នុងមួយឆ្នាំ។ មេតានត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថា មានថាមពលខ្លាំងជាងឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីត ដែលជាឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពី២៧ទៅ៣០ដង។ ការស្រាវជ្រាវលើការដាំដុះស្រូវ ដែលមានមេតានទាបបានចាប់ផ្តើមជាច្រើនឆ្នាំនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី។
កាលពីឆ្នាំមុន គម្រោងដាំស្រូវបញ្ចេញកាបូនតិច (Decarbonizing Rice Project) ទទួលបានពានរង្វាន់ផ្នែកបរិស្ថាន ពីវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។
នាយកប្រតិបត្តិមន្ទីរពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រជីវិត បាននិយាយថា មានផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រមួយ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងអាចចែករំលែកជាមួយអ្នកស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀត។
លោកបានបន្ថែមថា វិទ្យាសាស្ត្របានបង្កើតបណ្តាញដៃគូដ៏រឹងមាំមួយ ដែលមានបទពិសោធន៍ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមឆ្លងដែនដ៏ស្មុគស្មាញ ព្រមទាំងបង្ហាញថា ការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រយ៉ាងម៉ត់ចត់អាចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ជាក់ស្តែងដល់សហគមន៍។
ការសាកល្បងទ្រង់ទ្រាយធំ នារដូវកាលទី២ កំពុងដំណើរការហើយ របាយការណ៍ចុងក្រោយត្រូវបានរំពឹងទុកនៅចុងឆ្នាំនេះ។ ដំណាក់កាលបន្ទាប់ – ការពង្រីកការទទួលយកនៅទូទាំងអាស៊ី – ត្រូវបានកំណត់គោលដៅចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០២៧។ ដៃគូគម្រោងមានគោលបំណងដាំស្រូវបញ្ចេញមេតានទាបចំនួន៥០ ០០០តោន ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំខាងមុខ។
អ្នកស្រាវជ្រាវនិយាយថា ភាពជោគជ័យដំបូងបង្ហាញពីរបៀប ដែលវិទ្យាសាស្ត្រ និងការច្នៃប្រឌិតផ្នែកកសិកម្ម អាចជួយកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ផលិតកម្មស្បៀងអាហារ៕
