ហាណូយ៖ ផ្លែទុរេនវៀតណាមសម្រាប់នាំចេញជិត២០០០កុងតឺន័រ ត្រូវទុកចោលបន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរសម្រេចបិទមន្ទីរពិសោធន៍ទាំងអស់ ដែលធ្លាប់ធ្វើតេស្តរកសំណល់សារធាតុថ្នាំគីមី ហើយបង្កឱ្យមានវិបត្តិនៅទូទាំងឧស្សាហកម្មនាំចេញផ្លែទុរេនរបស់ខេត្តដាក់ឡាក់ ប្រទេសវៀតណាម។
ប្រធានសមាគមអ្នកដាំទុរេន ក្នុងខេត្តដាក់ឡាក់ ប្រទេសវៀតណាម បាននិយាយនៅថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ថា ញត្តិសុំអន្តរាគមន៍ជាបន្ទាន់របស់សមាគនត្រូវបានផ្ញើជូនទៅកាន់នាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម រួមទាំងក្រសួងកសិកម្ម និងបរិស្ថាន និងគណៈកម្មាធិការប្រជាជន ខេត្តដាក់ឡាក់ ដើម្បីសុំការគាំទ្រជួយដោះស្រាយចំពោះការរាំងស្ទះក្នុងការនាំចេញផលិតផលផ្លែទុរេន។
បណ្តាញសារព័ត៌មានរបស់វៀតណាម បានចេញផ្សាយថា ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥រហូតមក កន្លែងធ្វើតេស្តរកសារធាតុគីមីពុលលើផ្លែទុរេនទាំងអស់ ត្រូវផ្អាកប្រតិបត្តិការទាំងអស់ ដូចជាឈប់ត្រួតពិនិត្យផ្លែទុរេន និងឈប់ចេញវិញ្ញាបនបត្រអនុញ្ញាតឱ្យនាំចេញ។
ការបិទចោលមន្ទីរពិសោធន៍នេះ បានបណ្តាលឱ្យ កកស្ទះផ្លែទុរេនយ៉ាងខ្លាំងនៅតាមឃ្លាំងស្តុក តាមបណ្តោយផ្លូវដឹកជញ្ជូន និងនៅជិតច្រកព្រំដែននាំចេញ ស្របពេលចូលពេលសម្រុកប្រមូលផលផ្លែទុរេនដើមរដូវរបស់ខេត្តដាក់ឡាក់ ដែលមានរយៈពេលពី២០ ទៅ៣០ថ្ងៃ។
ក្រុមហ៊ុនជាច្រើនបានឈប់ទិញផ្លែទុរេន ដូច្នេះធ្វើឱ្យតម្លៃបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ហើយកសិករកំពុងតែដេកព្រួយគ្មានអ្នកទិញ ធ្វើឱ្យផ្លែទុរេនរបស់ខ្លួនត្រូវទុំរលួយចោលនៅក្នុងចម្ការរ។
ការចំណាយថ្លៃដើមសម្រាប់ឃ្លាំងស្តុក និងថ្លៃដឹកជញ្ជូន រួមទាំងថ្លៃឈ្នួលទូបង្កកក៏បានកើនឡើងយ៉ាងគំហុកផងដែរ ដែលក្លាយជាបន្ទុកយ៉ាងធ្ងន់ទៅលើអ្នកផលិត និងអ្នកនាំចេញផ្លែទុរេន។
សមាគមអ្នកកដាំទុរេនវៀតណាម បានព្រមានថា «ក្នុងស្ថានភាពបែបនេះមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់កសិកររាប់ពាន់នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចធ្វើឱ្យខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះឧស្សាហកម្មទុរេន និងមុខមាត់ជាតិរបស់វៀតណាមផងដែរ»។
សមាគមដដែលនេះ បានជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរវៀតណាម សូមបន្តការធ្វើតេស្តរកសារធាតុសំណល់ថ្នាំគីមីឡើងវិញ ដោយផ្តល់អាទិភាពលើផ្លែទុរេនតាមទំបន់ខ្ពង់រាបនេះធ្វើជាគំរូ និងសូមត្រួតពិនិត្យឱ្យបានលឿន ព្រមទាំងផ្តល់សិទ្ធិជាបណ្ដោះអាសន្នដល់មន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងស្រុក ដែលមានសមត្ថភាពដើម្បីរក្សាលំហូរការនាំចេញ និងគាំទ្រដល់អ្នកដាំដុះ និងអាជីវកម្ម ដែលរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។
ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃថ្មីៗកន្លងមកនេះ គ្មានការលក់ទិញទាល់តែសោះចំពោះផ្លែទុរេនដាំដុះនៅក្នុងខេត្តដាក់ឡាក់ ដែលជាខេត្តផលិតផ្លែទុរេនធំជាងគេបំផុតមួយរបស់ប្រទេសវៀតណាម ដោយធ្វើឱ្យតម្លៃធ្លាក់ចុះ ចំណែកមជ្ឈមណ្ឌលប្រមូលទិញត្រូវបិទទ្វារ ដែលគំរាមកំហែងដល់ទីផ្សារនាំចេញ និងភាពជឿជាក់របស់ឧស្សាហកម្មផ្លែទុរេនរបស់ប្រទេសវៀតណាម។
សូមរំឭកថា កាលពីពេលថ្មីៗកន្លងមកនេះ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានរបស់វៀតណាម ក្នុងខេត្តដាក់ឡាក់ បានស៊ើបអង្កេតករណីបុរសវៀតណាមពីរនាក់ ដែលរងការចោទប្រកាន់ពីបទរត់ពន្ធសារធាតុគីមី ប្រើសម្រាប់បន្ទុំផ្លែទុរេន និងរក្សាទុកផ្លែទុរេនឲ្យបានយូរ ដោយមានតម្លៃជាទឹកប្រាក់ជិតសរុប១០០០លានដុង ឬស្មើនឹង៣,៩លានដុល្លារ។ ចំណែកកម្លាំងមន្ត្រីនគរបាលខេត្តដាក់ឡាក់វិញ ក៏បាននិយាយអំពីជនសង្ស័យឈ្មោះ ង្វៀង ថៃង្វៀង អាយុ៤២ឆ្នាំ មានស្រុកកំណើតក្នុងខេត្តទៀងយ៉ាង ត្រូវជាប់ឃុំក្នុងផ្ទះ និងឈ្មោះ ត្រាន វ៉ាន់ង៉ោ អាយុ៤៥ឆ្នាំ មានស្រុកកំណើតក្នុងខេត្តហាទិញ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីបទរត់ពន្ធសារធាតុគីមីខុសច្បាប់ ចូលប្រទេសវៀតណាម។
បុរសជាប់ចោទទាំងពីរនាក់ ដែលជាជនជាតិវៀតណាមដូចគ្នា ធ្លាប់បានផ្គត់ផ្គង់ និងចែកចាយសារធាតុគីមីខុសច្បាប់ បង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព។
នៅទូទាំងប្រទេសវៀតណាមមានផ្ទៃដីដាំដំណាំទុរេន ជាង១៧៨ ០០០ហិកតា ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ គឺកើនឡើងប្រាំដង ពីទំហំ៣២ ០០០ហិកតា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ តំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ មានផ្ទៃដីដាំទុរេនទំហំ៣៥ ០០០ហិកតា ដែលជិត៧០ភាគរយនៃផ្ទៃដីទាំងនេះ គឺស្ថិតនៅក្នុងខេត្តទៀនយ៉ាង។ ទិន្នផលផ្លែទុរេន នៅទូទាំងប្រទេសវៀតណាម មានបរិមាណជាង១,៥លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។
ចំណែកតម្លៃផ្លែទុរេននាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺបានត្រឹមតែមួយភាគបីប៉ុណ្ណោះ ធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤ ដែលភាគច្រើនបណ្តាលមកពីការរឹតបន្តឹងស្តង់ដារនាំចូលរបស់ចិន ហើយឥឡូវនេះបានតម្រូវឱ្យមានការធ្វើតេស្តរកសារធាតុគីមីមួយចំនួននៅលើផ្លែទុរេន ដូចជាសារធាតុគីមីឈ្មោះ កាដមីញ៉ូម (Cadmium) អាចបង្កផលប៉ះពាល់ដល់តម្រងនោម និងសួត ចំណែកសារធាតុគីមី ឈ្មោះ អូរ៉ាមីនអូ (Auramine O) អាចបង្កឱ្យកើតជំងឺមហារីកដល់អ្នកទទួលទាន។
វៀតណាមបាននាំចេញផ្លែទុរេន ទទួលបានចំណូលទឹកប្រាក់សរុប៣,៣ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ដោយ៩៧ភាគរយ នាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារប្រទេសចិន។ ប៉ុន្តែការនាំចេញបានធ្លាក់ចុះ៦៩ភាគរយ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ដែលក្នុងរយៈពេលពីរខែដំបូងនៃឆ្នាំ២០២៥នេះ មកនៅសល់ត្រឹម៥២,៧លានដុល្លារប៉ុណ្ណោះ ដោយសារការនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសចិន បានធ្លាក់មកនៅត្រឹម៨៣ភាគរយ៕
