ម៉ានីល៖ ក្រសួងកសិកម្មហ្វីលីពីន កំពុងបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរុក្ខជាតិ នៅក្នុងឧស្សាហកម្មដំណាំចេក ដែលជាផ្នែកមួយនៃការជំរុញឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយដើម្បីបិទឱនភាពពាណិជ្ជកម្មកសិកម្មប្រចាំឆ្នាំ ក្នុងទឹកប្រាក់ប្រហែល១៧៥លានដុល្លារ។
អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងកសិកម្ម ហ្វីលីពីន លោក ហ្វីល្លីប យ៉ាំង (Philip Young) បានប្រកាសនៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ថា ការិយាល័យអភិវឌ្ឍន៍ និងលើកកម្ពស់ការនាំចេញទំនិញមានតម្លៃខ្ពស់ និងការនាំចេញកសិ-ជលផល គ្រោងនឹងធ្វើការជាមួយក្រុមហ៊ុនរបស់ប្រទេសសិង្ហបុរី ដើម្បីដំណើរការសាកល្បងកសិដ្ឋានលើការព្យាបាលជំងឺដំណាំ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “ឥឡូវនេះយើងកំពុងពិនិត្យមើលអ្វី ដែលបានកើតឡើងចំពោះឧស្សាហកម្មចេករបស់យើង យើងធ្លាប់ជាអ្នកនាំចេញធំជាងគេទីពីរ ឥឡូវនេះយើងឈរនៅលេខរៀងទី៤ ដោយសារជំងឺនេះ ដែលមានរយៈពេលជិត២០ឆ្នាំមកហើយ។ យើងមានកម្មវិធីមួយ ដែលឥឡូវនេះកំពុងធ្វើការជាមួយក្រុមហ៊ុនធំៗមួយចំនួន ដើម្បីសាកល្បងព្យាបាលជំងឺនេះ។ វាគឺជាបច្ចេកវិទ្យាបំភាយទឹកជាមួយក្រុមហ៊ុនរបស់ប្រទេសសិង្ហបុរី។”
លោកបានបន្ថែមថា អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាមួយគ្រោង នឹងត្រូវចុះហត្ថលេខាក្នុងរយៈពេលមួយខែទៀត ដើម្បីបង្កើតកិច្ចព្រមព្រៀងជាផ្លូវការ និងបង្កើតកសិដ្ឋានសាកល្បង ដែលគ្របដណ្តប់ទាំងដំណាំចេក និងស្វាយ។ ការិយាល័យឧស្សាហកម្មដំណាំ នឹងរៀបចំកសិដ្ឋានសាកល្បង និងកំណត់តំបន់គំរូឱ្យបានច្បាស់លាស់។
អស់រយៈពេលប្រហែល២០ឆ្នាំកន្លងមកហើយ ជំងឺរលួយឫស (Fusarium Wilt) បានបំផ្លិចបំផ្លាញដំណាំចេករបស់ហ្វីលីពីន។
ប្រទេសហ្វីលីពីនបានធ្លាក់ពីចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ ក្នុងចំណោមប្រទេសនាំចេញផ្លែចេកច្រើនបំផុតលើពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ទោះបីជាថ្មីៗនេះ អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានរាយការណ៍ថា ប្រទេសហ្វីលីពីនបានដណ្តើមយកចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ មកវិញក៏ដោយ។ ការនាំចេញផ្លែចេកសរុបរបស់ហ្វីលីពីន ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បានកើនឡើង២៥,៦ភាគរយ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ រហូតដល់បរិមាណ២,៩៣លានតោន។
លោក ហ្វីល្លីប យ៉ាំង បានមានប្រសាសន៍ថា “ការគ្រប់គ្រងជំងឺ គឺជាផ្នែកមួយនៃបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំ ដែលវិស័យដំណាំនេះកំពុងប្រឈមមុខព្រោះវាយមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់លើផលិតកម្ម ការផ្គត់ផ្គង់ ឬទីផ្សារប៉ុណ្ណោះទេ។ យើងក៏ត្រូវពិចារណាលើបញ្ហាលទ្ធភាពនាំចូលទីផ្សាររបស់យើង និងការប្រកួតប្រជែងទាក់ទងនឹងពន្ធគយផងដែរ។ ក្រសួងកសិកម្មគ្រោងនឹងបន្តសម្របសម្រួលជាមួយភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលផ្សេងទៀត ដើម្បីដោះស្រាយឧបសគ្គទាំងអស់ក្នុងការនាំចេញផលិតផលផ្លែចេកទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ទីផ្សារនាំចេញផ្លែចេកដ៏ធំបំផុតរបស់ហ្វីលីពីន គឺប្រទេសជប៉ុនដោយមានចំណែក៧៥ភាគរយនៃការនាំចេញ ក្នុងឆ្នាំ២០២៤។ កាលពី១០ឆ្នាំមុន ចំណែកនេះ គឺមានប្រហែល៩០ភាគរយ ប៉ុន្តែបានធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ ដោយសារដៃគូប្រកួតប្រជែងទទួលបានសិទ្ធិនាំចូលផ្លែចេកទៅប្រទេសជប៉ុនដែរ។
ប្រទេសជប៉ុនអនុវត្តពន្ធសូន្យលើផ្លែចេកនាំចូលពីប្រទេសម៉ិកស៊ិក និងប្រទេសប៉េរូ ហើយយកពន្ធទាបលើផ្លែចេកនាំចូលពីប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម។ ផ្លែចេកវៀតណាម ដែលបច្ចុប្បន្នជាប់ពន្ធចំនួន៥,៤ភាគរយ បានប្រឹងពង្រីកចំណែកទីផ្សាររបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសជប៉ុន រហូតដល់៣,២ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ២០២៤។ នៅឆ្នាំ២០២៨ អាត្រាពន្ធគយរបស់វៀតណាមនឹងត្រូវកាត់បន្ថយមកត្រឹមសូន្យ ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងភាពជាដៃគូអន្តរប៉ាស៊ីហ្វិក។
កន្លងមករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មហ្វីលីពីនធ្លាប់បានជួបពិភាក្សាជាមួយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មជប៉ុន ដោយបានយល់ព្រមដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយមិត្តភាព ខណៈប្រទេសហ្វីលីពីនកំពុងរៀបចំឯកសារ ដោយសង្ឃឹមថា ប្រទេសជប៉ុនអាចពិចារណាតាមសំណើរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែនៅពេលនេះ ប្រទេសហ្វីលីពីនមានបំណងជំរុញឲ្យមានការកាត់បន្ថយពន្ធជាបណ្តើរៗ ស្រដៀងនឹងគម្រោងអនុគ្រោះរបស់វៀតណាមផងដែរ៕ (ផាន់ អាណា)
