ហូជីមិញ៖ អាជ្ញាធរវៀតណាមបានបញ្ជាក់កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ថា នគរបាលនៃខេត្តដាកឡាក់ (Dak Lak) ដែលស្ថិតនៅតំបន់ខ្ពង់រាបភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម បានចោទប្រកាន់មនុស្សពីរនាក់ ពីបទរត់ពន្ធសារធាតុគីមីជាង៧ ០០០មុខ សម្រាប់បន្ទុំផ្លែទុរេន ដែលមានតម្លៃជាទឹកប្រាក់ជាង៤,៥ពាន់លានដុង ឬស្មើនឹង១៧១ ០០០ដុល្លារ។
នគរបាលវៀតណាមបានបញ្ជាក់ថា ង្វៀន អៃចាវ (Nguyen Ai Chau) ភេទប្រុស អាយុ៤២ឆ្នាំ និងឈ្មោះ ចិន កួកថៃ ( Tran Quoc Thai) ភេទស្រី អាយុ៤៥ឆ្នាំ រស់នៅក្នុងទីក្រុងហូជីមិញ ត្រូវបានកាត់ទោសពីបទរត់ពន្ធសារធាតុគីមីជាង៧ ០០០មុខ ពីប្រទេសចិន និងប្រទេសថៃ ដើម្បីបន្ទុំផ្លែទុរេនឱ្យឆាប់ទុំ និងរក្សាទុកបានយូរ។
យោងតាមការរកឃើញដំបូងរបស់នគរបាល បានឱ្យដឹងថា កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ជនសង្ស័យឈ្មោះ ង្វៀន អៃចាវ បានចាប់ផ្តើមប្រមូលទិញសារធាតុគីមីរបស់ចិន និងថៃ សម្រាប់បន្ទុំផ្លែទុរេន ហើយបានលក់ចែកចាយបន្តនៅប្រទេសវៀតណាម នៅទូទាំងប្រទេសវៀតណាម។
ចំណែកស្ត្រីជាជនសង្ស័យឈ្មោះ ចិន កួកថៃ បានជួលឃ្លាំងស្តុកមួយកន្លែង ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តដាកឡាក់ ហើយជួលកម្មករស៊ីឈ្នួល ព្រមទាំងបានជួយសម្របសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនឆ្លងដែនតាមច្រករបៀងខុសច្បាប់។
ស្ត្រីឈ្មោះ ចិន កួកថៃ បានទាក់ទងជនជាតិថៃឱ្យផ្គត់ផ្គង់សារធាតុគីមីទាំងនេះពីប្រទេសថៃ ចំណែកឈ្មោះ ង្វៀន អៃចាវ ជាអ្នកនាំចូលពីប្រទេសចិន។ សារធាតុគីមីទាំងនេះត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងឃ្លាំងមួយ នៅខេត្តដាក់ឡាក់ ដើម្បីចែកចាយដល់អ្នកដាំ និងអ្នកប្រមូលទិញផ្លែទុរេន។
កាលពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ នគរបាលវៀតណាមបានឆ្មក់ចូលទីតាំងជាច្រើនកន្លែង នៅក្នុងខេត្តដាក់ឡាក់ និងទីក្រុងហូជីមិញ ដោយរឹបអូសបានសារធាតុគីមីចំនួន៧ ០៣៩មុខ ដែលមានតម្លៃជាទឹកប្រាក់សរុបជាង៤,៥ពាន់លានដុង ឬស្មើនឹង១៧១ ០០០ដុល្លារ។
ពាក់ព័ន្ធករណីប្រើសារធាតុគីមីនេះ នគរបាលវៀតណាមបានរកឃើញផ្លែទុរេនមួយចំនួនធំ នៅក្នុងខេត្តដុងណៃ ប្រទេសវៀតណាម មានជ្រលក់សារធាតុគីមីប្រភេទនេះ ដែលអាចបង្កជំងឺមហារីកដល់អ្នកបរិភោគ។
ការរកឃើញផ្លែទុរេនជ្រលក់សារធាតុគីមីនេះ កើតឡើងនៅក្នុងការត្រួតពិនិត្យ កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែកក្កដា ដោយនគរបាលខេត្តដុងណៃ ក្បែរទីក្រុងហូជីមិញ ហើយបានរកឃើញកម្មករជាច្រើននាក់លាបថ្នាំពណ៌លឿងលើផ្លែទុរេនរក្សាទុកក្នុងឃ្លាំងរបស់ឈ្មួញវៀតណាម។ កម្មករបានសារភាពប្រាប់នគរបាលវៀតណាមថា ការលាបពណ៌លឿងនេះ គឺដើម្បីធ្វើឱ្យផ្លែទុរេននូវរូបរាងស្រស់ស្អាតល្អ និងរក្សាទុកបានយូរ។
មន្ត្រីនគរបាលវៀតណាមគិតថា ផ្លែទុរេនលាបពណ៌លឿងនេះត្រូវត្រាំក្នុងធុងមួយមានសារធាតុគីមី បន្ទាប់យកផ្លែទុរេនមកដាក់នៅលើធ្នើឱ្យវាស្ងួតល្អ ទើបដាក់ស្លាក និងវេចខ្ចប់សម្រាប់លក់ចែកចាយនៅតាមទីផ្សារ។
នគរបាលខេត្តដុងណៃរបស់វៀតណាម បានរឹបអូសផ្លែទុរេនជិត១៤តោន ដែលរក្សាទុកក្នុងប្រអប់ជាង៨០០ ព្រមទាំងរកឃើញសារធាតុគីមីចំនួន២០ដប និងម្សៅពណ៌លឿងជាងដប់ថង់ មានទម្ងន់សរុបប្រហែល៣០គីឡូក្រាម។
កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ នគរបាលវៀតណាម នៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល បានចាប់ខ្លួន និងការចោទប្រកាន់បុរសពីរនាក់ ពីបទរត់ពន្ធសារធាតុគីមីប្រើសម្រាប់បន្ទុំផ្លែទុរេន និងរក្សាទុកផ្លែទុរេនឲ្យបានយូរ ដោយមានតម្លៃជាទឹកប្រាក់ជិតសរុប១០០០លានដុង ឬស្មើនឹង៣,៩លានដុល្លារ។
ប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបសកម្មភាពរត់ពន្ធសារធាតុគីមីនេះ មានតម្រុយតាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ម្លេះ ក្រោយពេលនគរបាលវៀតណាម បានចាប់ខ្លួនឈ្មោះ ង្វៀង ថៃង្វៀង និងកម្មករម្នាក់ទៀត ដែលកំពុងតែលើកប្រអប់ផ្ទុកសារធាតុគីមីខុសច្បាប់ ដាក់លើរថយន្តសដឹកទំនិញមួយគ្រឿង នៅឯគេហដ្ឋានមួយកន្លែង ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសនៃទីក្រុង បួនម៉ាទួត ខេត្តដាក់ឡាក់ ដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តមណ្ឌលគិរី របស់ប្រទេសកម្ពុជា។
មន្ត្រីនគរបាលវៀតណាម បានរឹបអូសយកសារធាតុគីមីទាំង២៩៣ប្រអប់ បើគិតជាទឹកប្រាក់មានតម្លៃប្រមាណ១ ០០០ពាន់លានដុង ឬស្មើនឹង៣៨ ៥០០ដុល្លារ ហើយក្រោយមកបានរកឃើញថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ អ្នកទាំងពីរបានជួញដូរសារធាតុគីមី មានតម្លៃជាទឹកប្រាក់សរុបចំនួន៩៧ពាន់លានដុង ឬស្មើនឹង២,៥លានដុល្លារ និងនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ពួកគេរកបានប្រាក់ចំណេញបានជាង៦០០លានដុង ឬស្មើនឹង២៣ ០០០ដុល្លារ។
ដោយសារការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសម្រាប់ធ្វើឱ្យផ្លែទុរេនឆាប់ទុំ និងរក្សាទុកបានយូរ បានធ្វើឱ្យផ្លែទុរេនវៀតណាម នៅក្នុងខេត្តតាមដីសណ្តទន្លេមេគង្គ ធ្លាក់ចុះតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងបន្ទាប់ពីប្រទេសចិន បានរឹតបន្តឹងនីតិវិធីត្រួតពិនិត្យគុណភាព និងការពន្យារពេលក្នុងនីតិវិធីគយ ក្រោយពីរកឃើញសារធាតុគីមីនៅលើផ្លែទុរេននាំចូលរបស់វៀតណាម។
កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ នៅក្នុងតំបន់ដាំទុរេនសំខាន់ៗរបស់ប្រទេសវៀតណាម ដូចជាខេត្តដៀងសាង កឺនថឺ និងប៊េនជេ ជាដើម ដែលសុទ្ធតែជាខេត្តស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ ផ្លែទុរេនត្រូវបានលក់ក្នុងតម្លៃត្រឹម១ដុល្លារ ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ ចំណែកទុរេនរបស់សៀមវិញ ព្រោះតែប្រើសារធាតុគីមីនេះ ហើយអាជ្ញាធរគយចិនហាមនាំចូល បានធ្វើឱ្យតម្លៃធ្លាក់មកនៅត្រឹមតែប្រមាណ២ដុល្លារប៉ុណ្ណោះ ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។
ឥឡូវនេះប្រទេសចិនទាមទារការត្រួតពិនិត្យ១០០ភាគរយ នៃការដឹកជញ្ជូនទុរេន រួមទាំងការធ្វើតេស្តរកសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត លោហធាតុធ្ងន់ និងអ៊ុយរ៉ាមីនអូ (Auramine O) ឬថ្នាំម្សៅពណ៌លឿង ដែលជាថ្នាំជ្រលក់ ជាសារធាតុហាមឃាត់ព្រោះនាំឱ្យកើតមហារីកដល់អ្នកបរិភោគ៕ (ផាន់ អាណា)
