ប៉េកាំង៖ មន្ត្រីគយរបស់ប្រទេសចិនកំពុងបង្កើនការត្រួតពិនិត្យនៅតាមព្រំដែន ដើម្បីទប់ស្កាត់ការនាំចេញជីថ្មីរបស់ខ្លួន ខណៈពេលគម្លាតរវាងតម្លៃក្នុងស្រុក និងតម្លៃលើទីផ្សារអន្តរជាតិ បានកើនឡើងខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំង បន្ទាប់ពីមានការរំខានដោយសារការបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូស (Hormuz) របស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។
យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន រ៉យទ័រ (Reuters) របស់អង់គ្លេស បានចេញផ្សាយដោយដកស្រង់សម្តីពាណិជ្ជករចិន ការនាំចេញស៊ុលហ្វាតអាម៉ូញ៉ូម ដែលជាការនាំចេញជីដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ប្រទេសចិន ត្រូវបានហាមឃាត់តាមរយៈសេចក្តីណែនាំក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ហើយឥឡូវនេះ ជីដ៏សំខាន់នេះស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់គយចិន ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យនាំចេញពីក្រៅប្រទេសឡើយ។
ការបង្ក្រាបនេះសកម្មភាពនាំចេញជីនេះ បានចាប់ផ្តើមឡើងដោយមន្ត្រីគយ ប្រចាំការនៅកំពង់ផែទីក្រុង ឈីងតាវ (Qingdao) ភាគខាងកើតប្រទេសចិន បន្ទាប់ពីបានបំបែកសំណុំរឿងករណីអ្នកនាំចេញជីអាម៉ូញ៉ូមស៊ុលហ្វាត ដែលការនាំចេញត្រូវបានហាមឃាត់ ដោយបន្លំថា ជាជីអ៊ុយរ៉េ និងជីប៉ូតាស។
ពាណិជ្ជករម្នាក់ ដែលមានក្រុមហ៊ុនចូលរួមក្នុងវិស័យជីនេះ បាននិយាយថា “ដោយសារតែករណីក្លែងបន្លំនេះហើយ ការនាំចេញជីស៊ុលហ្វាតអាម៉ូញ៉ូមរបស់យើងនាពេលថ្មីៗនេះ ត្រូវឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យតឹងតែងណាស់។”
អគ្គរដ្ឋបាលគយចិន នៅទីក្រុងឈីងតាវ មិនអាចទាក់ទងបានទេ ចំណែកអគ្គរដ្ឋបាលគយចិន នៅទីក្រុងប៉េកាំង ក៏មិនបានឆ្លើយតបនឹងសំណួររបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរ៉យទ័រដែរ។
ប្រទេសចិន គឺជាប្រទេសនាំចេញជីឈានមុខគេមួយរបស់ពិភពលោក ដែលបាននាំចេញគិតជាទឹកប្រាក់ជាង១៣ពាន់លានដុល្លារ កាលពីឆ្នាំ២០២៥ ប៉ុន្តែបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងលើការនាំចេញ ដើម្បីការពារតម្រូវការកសិករចិន។ កាលពីខែមុន រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងប៉េកាំង បានរឹតបន្តឹងការនាំចេញជីជាច្រើនប្រភេទ មុនរដូវបង្កបង្កើនផលនៅនិទាឃរដូវចូលមកដល់ ដោយមានតែផលិតផលជីមានកំណត់ប៉ុណ្ណោះ ជាពិសេស គឺជីស៊ុលហ្វាតអាម៉ូញ៉ូម មិនអនុញ្ញាតឱ្យនាំចេញជាដាច់ខាត។
ការហាមឃាត់ទាំងនោះ បានធ្វើឱ្យជីឡើងថ្លៃយ៉ាងខ្លាំងនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ ដែលបង្កឡើងដោយសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ ហើយបានរំខានដល់ការដឹកជញ្ជូនជីឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូស ដែលប្រហែលមួយភាគបីនៃជីអ៊ុយរ៉េ ប្រើប្រាស់លើពិភពលោកត្រូវដឹកចេញពីតំបន់មជ្ឈឹមបូព៌ានេះ។
តម្លៃជីអ៊ុយរ៉េ ក្នុងស្រុករបស់ប្រទេសចិននៅតែទាបជាងកម្រិតសកល ដោយសាររឹតបន្តឹងការនាំចេញ និងប្រព័ន្ធផលិតកម្មជីដើរដោយធ្យូងថ្ម ដែលបង្កើតគម្លាតតម្លៃដ៏ធំមួយ រហូតធ្វើឱ្យជីអ៊ុយរ៉េ នាំចេញទទួលបានប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ ប្រសិនបើមានការអនុញ្ញាត។
ការនាំចេញជីអ៊ុយរ៉េរបស់ចិនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រព័ន្ធកូតា។ ជាធម្មតា រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងប៉េកាំងរង់ចាំមើលថា តើមានអតិរេកជីសល់នៅក្នុងខែឧសភាដែរឬទេ មុននឹងវាយតម្លៃថា តើអាចនាំចេញទៅបរទេសបានដោយរបៀបណា។
កាលពីឆ្នាំ២០២៥ ប្រទេសចិនបាននាំចេញជីអ៊ុយរ៉េចំនួន៤,៩លានតោន ដែលទាបជាងទម្លាប់នាំចេញពី៥ ទៅ ៥,៥លានតោន ដែលជាធម្មតាមានបរិមាណប្រហែល១០ភាគរយ នៃការនាំចេញជីនៅលើសកលលោក។
បើយោងតាមការប៉ាន់ប្រមាណ បានឱ្យដឹងថា ការបន្ថយនាំចេញជីរបស់ចិននេះ មានកម្រិតជិតពាក់កណ្តាលនៃការនាំចេញជី កាលពីឆ្នាំ២០២៥ ដែលមានបរិមាណរហូតដល់៤០លានតោន។
អ្នកវិភាគបាននិយាយថា ប្រទេសចិនរឹតត្បិតការផ្គត់ផ្គង់ជីទៅក្រៅប្រទេសជាជាងជួយសង្គ្រោះក្នុងអំឡុងពេលមានការរឹតត្បិតជាសកល។ ការរឹតត្បិតការនាំចេញជីរបស់ចិនដោយសារតែតម្រូវការក្នុងស្រុក ដើម្បីការពារដល់សន្តិសុខ ស្បៀងអាហារ និងការពារទីផ្សារក្នុងស្រុកឱ្យរួចផុតពីការឡើងថ្លៃ។
វិធានការទប់ស្កាត់របស់រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងប៉េកាំង ដូចគ្នានឹងវិធានការ កាលពីសប្តាហ៍មុនក្នុងការហាមឃាត់ការនាំចេញប្រេងឥន្ធដោយសាររងការរំខានពីសង្គ្រាមក្នុងការនាំចូលវត្ថុធាតុដើម និងធ្វើឱ្យតម្លៃឡើងកាន់តែខ្ពស់នៅជុំវិញពិភពលោក។
តម្លៃជីអ៊ុយរ៉េអន្តរជាតិ បានកើនឡើងប្រហែល៤០ភាគរយលើសកម្រិតមុនសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់។ នៅក្នុងប្រទេសចិន តម្លៃជីអ៊ុយរ៉េឡើងជិតដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេល១០ខែកន្លងមក។
ជីគឺចាំបាច់សម្រាប់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ និងទិន្នផលដំណាំ។ តម្លៃជីឡើងខ្ពស់អាចនាំឱ្យការប្រើប្រាស់ថយចុះ ឬកសិករអាចប្តូរទៅដាំដំណាំដែលត្រូវការជីតិច។ បើយោងតាមទិន្នន័យមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ កាលពីឆ្នាំមុន ប្រទេសចិនបាននាំចេញជីទៅកាន់ប្រទេសប្រេស៊ីល និងឥណ្ឌូនេស៊ី។ សម្រាប់ប្រទេសឥណ្ឌាវិញ នាំចូលជីចិនប្រហែល ១៦ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។
បើយោងតាមការវិភាគទិន្នន័យគយចិន បានឱ្យដឹងថា ចន្លោះពីពាក់កណ្តាលទៅ៨០ភាគរយនៃការនាំចេញទាំងនោះ ត្រូវបានរឹតត្បិត។ ចំណែកក្រុមហ៊ុនជី នៅទីក្រុងញូវដែលី បាននិយាយដោយយោងទៅលើការរឹតបន្តឹងនេះ អ្នកទិញសង្ឃឹមថា ប្រទេសចិននឹងជួយបំពេញបន្ថែមលើតម្រូវផ្គត់ផ្គង់ជីនៅលើទីផ្សារ៕
