ឯកឧត្តមបណ្ឌិត កៅ ថាច ថ្លែងសុន្ទរកថាគន្លឹះ និងចែករំលែកចក្ខុវិស័យអំពីការវិនយោគសម្រាប់អនាគត ក្នុងមហាសន្និបាតថ្នាក់ជាតិ BNI កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៥

2025-10-19 08.57.10

 ភ្នំពេញ៖​ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ឯកឧត្តមបណ្ឌិត កៅ ថាច ប្រតិភូរាជរដ្ឋាភិបាលទទួលបន្ទុកជាអគ្គនាយកធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងកសិកម្ម បានអញ្ជើញផ្តល់កិត្តិយសចូលរួមថ្លែងសុន្ទរកថាគន្លឹះ និងចែករំលែកនូវចក្ខុវិស័យ​ អំពីការវិនយោគសម្រាប់អនាគត ក្នុងមហាសន្និបាតថ្នាក់ជាតិ BNI កម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រោមប្រធានបទ៖ UNITED for a THRIVING FUTURE​ ដែលបានរៀបចំឡើងដោយ BNI Cambodia និងសមាជិក BNI ផ្សេងទៀត។

ក្នុងមហាសន្និបាតថ្នាក់ជាតិ ដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ, ឯកឧត្តមបណ្ឌិត កៅ ថាច បានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើទិដ្ឋភាពចម្បងៗចំនួនពីរ រួមមាន៖ 

(១) ដំណើរវិវត្តនៃម៉ូឌែលអាជីវកម្មខ្មែរពីសម័យអាណាចក្រអង្គររហូតដល់បច្ចុប្បន្ន និងទំនោរសម្រាប់អនាគត ដោយបានបញ្ជាក់ថានាសម័យអាណាចក្រខ្មែរ ខ្មែរមានរបបសេដ្ឋកិច្ចបែបអាណាចក្រកសិកម្ម (Temple-State Agrarian Economy), សម័យក្រោយអង្គរ ខ្មែរមានរបបសេដ្ឋកិច្ចបែបកុលសម្ព័ន្ធ និងពាណិជ្ជករ (Tributary & Merchant Trade), សម័យអាណានិគមបារាំង សេដ្ឋកិច្ចបែប ដំណាំឧស្សាហកម្ម និងសម្បទាន (Concession & Plantation Model),  សម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម សេដ្ឋកិច្ចបែបឧស្សាហូបនីយកម្ម រដ្ឋតម្រង់ទិស (State-Guided Industrialization), សម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ សេដ្ឋកិច្ចបែបផែនការ, សម័យសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា សេដ្ឋកិច្ចបែបទីផ្សារសង្គមនិយម (Socialist-Market Transition), សម័យបច្ចុប្បន្ន សេដ្ឋកិច្ចបែបទីផ្សារសេរី និងចម្រុះ (Liberal Market & Hybrid Model), សម័យអនាគត សេដ្ឋកិច្ចបែបមូលធនចំណេះដឹង និងសេដ្ឋកិច្ចបៃតង។ 

(២) អត្ថន័យ និងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការវិនិយោគសម្រាប់អនាគត ឯកឧត្តមបណ្ឌិត កៅ ថាច ក៏បានចែករំលែកនូវទស្សនៈអំពីសរសរស្តម្ភទាំងប្រាំ​ (បញ្ចស្តម្ភ) នៃការវិនិយោគសម្រាប់អនាគត៖ សរសរស្តម្ភមូលធនមនុស្ស, សរសរស្តម្ភនវានុវត្តន៍កសិកម្ម, សរសរស្តម្ភហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងបច្ចេកវិទ្យា, សរសរស្តម្ភចីរភាពបរិស្ថាន និងសរសរស្តម្ភសមត្ថភាពស្ថាប័ន។

សរសរស្តម្ភមូលធនមនុស្ស សំដៅដល់ការអប់រំនិងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ និងការអភិវឌ្ឍជំនាញសម្រាប់យុវជន, សរសរស្តម្ភនវានុវត្តន៍កសិកម្ម សំដៅដល់ការវិយោគលើបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មថ្មីៗ (Agri-Tech) ដូចជាបច្ចេកវិទ្យាឌ្រូន សម្រាប់ការបាញ់ជីកសិកម្ម និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងថ្នាលទិន្នន័យពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យកសិកម្ម (Data Platform for Agriculture) ក៏អាចជាអាជីកម្មសម្រាប់អនាគតមួយដ៏ល្អផងដែរ ដូចជា APP ទិន្នន័យសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺសត្វ ឬដំណាំនានាជាដើម, សរសរស្តម្ភហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងបច្ចេកវិទ្យា សំដៅដល់ការវិនិយោគលើការតភ្ជាប់ផ្នែកឌីជីថល និងថាមពលកកើតឡើងវិញ ដូចជា ការវិនិយោគបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដោយប្រើប្រាស់ជំនួយពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត  (Artificial Intelligence) និង E-Commerce, សរសរស្តម្ភចីរភាពបរិស្ថាន សំដៅដល់ការវិនិយោគវិស័យបៃតង, កសិកម្មបែបធម្មជាតិ, ការរក្សាធនធានទឹក និងការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ, និងការកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុជាដើម, សរសរស្តម្ភសមត្ថភាពស្ថាប័ន សំដៅដល់ការវិនិយោគលើប្រព័ន្ធប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចសាជីវកម្មល្អ និងការកសាងភាពជាដៃគូ និងការកសាងទំនុកចិត្ត, និងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុប្រកបដោយបរិយាប័ន្នរបស់អាជីវកម្ម។      

មុននឹងបញ្ចប់នូវការថ្លែងសុន្ទរកថាគន្លឹះ និងចែករំលែកនូវចក្ខុវិស័យអំពីការវិនយោគសម្រាប់អនាគត, ឯកឧត្តមបណ្ឌិត កៅ ថាច បានផ្តល់អនុសាសន៍ដ៏មានតម្លៃសម្រាប់សហគ្រិន និងម្ចាស់អាជីវកម្ម​ ដែលបានចូលរួម និងបានផ្តល់នូវសារសម្រាប់ការចងចាំមួយឃ្លាដ៏មានអត្ថន័យប្រកបដោយខ្លឹមសារសេ្នហាជាតិ “សហគ្រិនមិនត្រឹមតែកសាងធុរកិច្ចទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងកំពុងតែចូលរួមកសាងជាតិយើង”៕


image_2026-04-28_07-58-26
ប្រេស៊ីលចាប់ផ្តើមគម្រោងវាស់ស្ទង់កាបូនក្នុងដី នៅតាមតំបន់កសិកម្មទូទាំងប្រទេស

សៅប៉ូឡូ៖ អ្នកស្រាវជ្រាវប្រទេសប្រេស៊ីល បានចាប់ផ្តើមគំនិតផ្តួចផ្តើមទ្រង់ទ្រាយធំមួយ ដើម្បីវាស់ស្ទង់កាបូននៅទុកក្នុងដី និងនៅក្នុងរុក្ខជាតិ ទូទាំងតំបន់កសិកម្មសំខាន់ៗរបស់ប្រទេសប្រេស៊ីល ដោយមានគោលបំណងកសាងមូលដ្ឋាន ដែលអាចទុកចិត្តបានសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងដី និងគោលនយោបាយកសិកម្ម ទាក់ទងនឹងអាកាសធាតុ។ យោងតាមអង្គការ អាជែនស៊ី ហ្រេ្វបបេស (Agencia FAPESP) បានឱ្យដឹងថា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងយកគំរូដីជាទ្រង់ទ្រាយធំ ក្នុងគោលបំណងផ្តល់ទិន្នន័យ ដើម្បីណែនាំការសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់ដី និងការធ្វើផែនការនិរន្តរភាពនៅក្នុងប្រព័ន្ធកសិកម្ម។ គម្រោងនេះ ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាការរាប់ថយក្រោយសម្រាប់កាបូន (Carbon Countdown) ដែលកំពុងត្រូវបានដឹកនាំដោយមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវកាបូននៅតំបន់កសិកម្មត្រូពិច ដោយមូលនិធិស្រាវជ្រាវក្រុងសៅប៉ូឡូ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមកពីសាកលវិទ្យាល័យ វិទ្យាស្ថានសហព័ន្ធ និងអែមប្រាប៉ា (Embrapa) កំពុងចូលរួមក្នុងការងារនេះ ក្រោមការគាំទ្រតាមរយៈភាពជាដៃគូជាមួយឧស្សាហកម្ម។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែខាងមុខនេះ ក្រុមស្រាវជ្រាវនឹងប្រមូលសំណាកដី និងរុក្ខជាតិពីប្រហែល ៦ ៥០០កន្លែង នៅទូទាំងប្រទេសប្រេស៊ីល រួមទាំងតំបន់ប្រើសម្រាប់កសិកម្មផងដែរ។ យុទ្ធនាការយកសំណាកដីនេះ ត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងបង្កើតសំណាកដីប្រហែល២៥០ ០០០សំណាកសម្រាប់ការវាស់វែងកាបូន និងសំណាកបន្ថែមជាង៤០០ ០០០សំណាក ដើម្បីវាយតម្លៃលក្ខណៈសម្បត្តិដី ដូចជាដង់ស៊ីតេ និងសមាសធាតុគីមី។ អ្នកស្រាវជ្រាវ មានគោលបំណងបង្កើតប្រព័ន្ធទិន្នន័យសាធារណៈដ៏ទូលំទូលាយដំបូងគេរបស់ប្រទេសប្រេស៊ីល ស្តីពីកាបូនក្នុងដី និងក្នុងរុក្ខជាតិ។ ព័ត៌មាននេះ នឹងជួយវាយតម្លៃពីរបៀបផ្លាស់ប្តូរការប្រើប្រាស់ដីប៉ះពាល់ដល់ការខាតបង់ […]

photo_2026-04-28_08-22-34 (5)
ស្រ្តីខ្មែរមួយរូបកែច្នៃផលិតផលជាង៣០មុខ ចេញពីវត្ថុដើមក្នុងស្រុក​​ ធ្វើជាគ្រឿងទេស​សម្រាប់ឆ្លើយតបតម្រូវការទីផ្សារ​

ដោយ អៀវ ឈៀងនី ភ្នំពេញ៖ ផ្តើមចេញពីការធ្វើហូបជាលក្ខណៈគ្រួសារ ស្រ្តីខ្មែរមួយរូបបានកែច្នៃផលិតផលជាង ៣០មុខ ចេញពីវត្ថុធាតុដើម​ក្នុង​វិស័យកសិកម្ម ដូចជា ម្ទេស ប៉េងបោះ ស្លឹកគ្រៃ រមៀត ខ្ជាយ ខ្ញី ដែលបានដាំដុះនៅក្នុងស្រុក និងរំដេងពីឃុំអូរសោមជាដើម។ អ្នកស្រី សែម សុជាតា ម្ចាស់សិប្បកម្មនាងរំដេង បានផលិតគ្រឿងទេស និងទឹកជ្រលក់ខ្មែរជាច្រើនមុខ រហូតដល់ជាង៣០មុខ ដោយអ្នកស្រីអះអាងប្រាប់ទូរទស្សន៍ ARDBថា គ្រឿងផ្សំទាំងអស់ អ្នកស្រីបានប្រមូលទិញពីតំបន់នានា ដែលបានដាំដុះនៅក្នុងស្រុក ជាពិសេសរំដេង អ្នកស្រីយកមកពីឃុំអូរសោម ដើម្បីទុកផលិតជាគ្រឿងទេស និងទឹកជ្រលក់ ទឹកម្ទេស ទឹកប៉េងបោះ ព្រមទាំងគ្រឿងទេសខ្មែរជាច្រើនមុខទៀត។ អ្នកស្រីថា អ្នកស្រីឧស្សាហ៍ធ្វើទុកញុំា ព្រោះផ្ទះអ្នកស្រីនៅឆ្ងាយ គឺនៅខេត្ត ជួនណាពីរអាទិត្យ ឬបីអាទិត្យ ទើបឡើងមកម្តង ដូច្នេះអ្នកស្រីធ្វើទុកនៅផ្ទះឱ្យកូន និងស្វាមីញុំា ហើយអ្វីដែលធ្លាប់ធ្វើ អ្នកស្រីតែងតែថ្លឹងគ្រឿងវាល់គ្រឿង និងតែងតែយកសំណាកទុក ដើម្បីដឹងថា ទុកបានរយៈពេលប៉ុន្មាន និងទទួលបានការគាំទ្រពីមិត្តភក្តិផងដែរ។ សិប្បកម្មផលិតផលិតផលខ្មែរ ជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក និងការអភិរក្សវប្បធម៌ជាតិ ព្រមទាំងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ។ […]

image_2026-04-28_07-18-59
ឥណ្ឌូណេស៊ីជួលឃ្លាំងបន្ថែម ដើម្បីស្តុកស្រូវទើបតែប្រមូលផលបានច្រើនលើសផែនការ

ក្រុងម៉ាកាសារ៖ លោក អានឌី អាំរ៉ាន ស៊ូឡៃម៉ាន (Andi Amran Sulaiman) រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្មឥណ្ឌូណេស៊ី បានមានប្រសាសន៍កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ថា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី បានចាប់ផ្តើមជួលឃ្លាំងបន្ថែម ដើម្បីសម្រួលដល់ការស្តុកស្រូវថ្មីប្រមូលផលឆាប់ៗខាងមុខនេះ ដែលរំពឹងថា នឹងកើនឡើងដល់ប្រាំលានតោន។ ក្នុងអំឡុងដំណើរត្រួតពិនិត្យកន្លែងរបស់ទីភ្នាក់ងារភស្តុភារកម្មរដ្ឋ នៅទីក្រុងម៉ាកាសា (Makassar) នៃរដ្ឋស៊ូឡាវ៉េស៊ី ភាគខាងត្បូង (South Sulawesi) លោកបានបញ្ជាក់ថា ទុនបម្រុងអង្ករជាតិបានកើនឡើងដល់ប្រហែល៤,៥លានតោន ដោយពណ៌នាតួលេខនេះថា ជាបរិមាណស្រូវថ្មីខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌូណេស៊ី។ លោករដ្ឋមន្ត្រី បានមានប្រសាសន៍ថា សមត្ថភាពឃ្លាំងសរុបអាចស្តុកបានត្រឹមតែប្រហែលបីលានតោនប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះយើងបានជួលកន្លែងបន្ថែម ដើម្បីផ្ទុកស្រូវចំនួនពីរលានតោនទៀត។ ផ្អែកលើនិន្នាការបច្ចុប្បន្ន ស្តុកស្រូវរបស់ជាតិអាចឈានដល់ប្រាំមួយលានតោន ក្នុងរយៈពេលពីរខែខាងមុខ។ បើប្រៀបធៀប ស្តុកស្រូវបម្រុងក្នុងអំឡុងពេលដូចគ្នា កាលពីឆ្នាំ២០២៥ មានបរិមាណប្រហែល១,៥លានតោន។ ប៉ុន្តែស្តុកស្រូវនៅឆ្នាំ២០២៦ គឺថែម១,៥លានតោន គឺកើនឡើង២០០ភាគរយ។ គ្រាន់រដ្ឋស៊ូឡាវ៉េស៊ី ភាគខាងត្បូង ស្តុកស្រូវរបស់ទីភ្នាក់ងារភស្តុភាររដ្ឋ មានលើសពី៧៦១ ០០០ តោន ដែលច្រើនជាងពីរដងនៃទិន្នផលស្រូវ កាលពីឆ្នាំ២០២៥។ លោក អានឌី អាំរ៉ាន ស៊ូឡៃម៉ាន […]

2-2
ដំណាំកាហ្វេកំពុងជួយកសិករខ្មែររកចំណូលបានច្រើន ដោយសារទីផ្សារមានតម្រូវការខ្ពស់

ដោយ រស្មី ភ្នំពេញ៖ រយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះតម្រូវការ កាហ្វេនៅកម្ពុជាបានកំពុងមានទីផ្សារខ្ពស់បន្តបន្ទាប់ ទាំងនៅក្នុងទីក្រុង ស្រុកឃុំ រហូតដល់ភូមិ ការនិយមផឹកកាហ្វេមាននិន្នាការកាន់តែច្រើនឡើង។ សមាគមកាហ្វេកម្ពុជា បានបង្ហាញពីតម្រូវការកាន់តែច្រើននៃទីផ្សារកាហ្វេពិសេសការដាំកាហ្វេក្នុងស្រុកគឺជាតម្រូវការចាំបាច់មួយ។ ក្រៅពីដំណាំកាហ្វេ ដែលដាំក្នុងស្រុកសម្រាប់តម្រូវការប្រើប្រាស់លើទីផ្សារហើយ កាហ្វេក្រៅប្រទេសក៏ជាតម្រូវការចាំបាច់មួយសម្រាប់ទីផ្សារក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែរ។ សមាគមកាហ្វេកម្ពុជាបានឱ្យដឹងផងថា កសិករដាំកាហ្វេនៅកម្ពុជានោះទំហំខ្នាតតូចដែលមានចាប់ពីមួយហិកតា ដល់ប្រាំហិកតាមានចំនួនច្រើន តែសម្រាប់ខ្នាតធំ ដែលមានទំហមចាប់ពី៥ ដល់១០ហិកតានោះមានចំនួនតិចតួចនៅឡើយ ពោលគឺមានប្រមាណប្រាំភាគរយប៉ុណ្ណោះ។ ដោយឡែកអង្គការអភិវឌ្ឍន៍សហគ្រាសអន្តរជាតិ (International Development Enterprises-IDE) កម្ពុជាវិញ បានឱ្យដឹងថា សម្រាប់កសិករខ្នាតតូចដាំកាហ្វេនៅក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី បានអនុវត្តវិធីសាស្រ្តដាំដុះតាមបែបប្រពៃណីអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។ សម្រាប់កសិករដាំកាហ្វេជនជាតិដើមភាគតិចព្នង ក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី ក៏បានបញ្ហាប្រឈមនឹងបញ្ហាស្មុគស្មាញនាកន្លងមកច្រើន ក្នុងនោះរាប់ទាំងបំណុល ទិន្នផលថយចុះ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការកង្វះទំនាក់ទំនងទីផ្សារជាដើម។ ទោះបីយ៉ាងណាក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ តាមរយៈគំនិតផ្តួចផ្តើមស្តីពីការដាំកាហ្វេតាមបែបកសិកម្មបែបថ្មីបានកកើតឡើងវិញ តាមរយៈអង្គការអភិវឌ្ឍន៍សហគ្រាសអន្តរជាតិកម្ពុជាធ្វើឱ្យកសិកម្មបែបថ្មីនេះ មិនត្រឹមតែផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់អនុវត្តកសិកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគម្រោងនេះ បានកសាងសមត្ថភាពកសិករឱ្យមានសមត្ថភាពកាន់ខ្ពស់ក្នុងការដាំដំណាំកាហ្វេបែបថ្មីនេះ។ អង្គការ អភិវឌ្ឍន៍សហគ្រាសអន្តរជាតិ កម្ពុជា មិនត្រឹមតែជួយឱ្យកសិករអនុវត្តកសិកម្មបែបកកើតឡើងវិញដោយផ្ទាល់នោះទេក្នុងនោះជាមួយដៃគូថែមទាំងបានផ្តល់នូវ ចំណេះដឹងបច្ចេកទេស ការថែទាំ និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រពដើរដោយថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ក្រៅពីនេះក៏បាន កសាងតួអង្គមូលដ្ឋាន ដែលអាចពង្រីកឥទ្ធិពលទៅដល់កសិកររាប់រយនាក់ផ្សេងទៀត ដោយរក្សាបាននូវជំនាញ និងភាពជាអ្នកដឹកនាំឱ្យស្ថិតនៅក្នុងសហគមន៍ និងមានភាពជាម្ចាស់ការដោយផ្ទាល់នៅក្នុងមូលដ្ឋានទៀតផង។ ទាក់ទិនក្នុងការដាំកាហ្វេនៅកម្ពុជានេះដែរ […]

កាលវិភាគផ្សព្វផ្សាយ