រាជធានីភ្នំពេញ៖ ឯកឧត្តមបណ្ឌិត កៅ ថាច ប្រតិភូរាជរដ្ឋាភិបាលទទួលបន្ទុកជាអគ្គនាយកធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងកសិកម្ម (ARDB) នារសៀលថ្ងៃទី២៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ បានអញ្ចើញចូលរួមក្នុងកម្មវិធីបិទមហាសន្និបាតសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា អាណត្តិទី៤ និងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានសហព័ន្ធ និងសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាល អាណត្តិទី៥ របស់សហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា ដោយបានចែករំលែកនូវទស្សនៈទានស្តីពី «និន្នាការវិវត្ត និងសក្តានុពលនៃវិស័យស្រូវអង្ករកម្ពុជាក្នុងទីផ្សារតំបន់ -សកល» និងជំហរនៃការបន្តគាំទ្រដល់វិស័យស្រូវអង្ករកម្ពុជា ក្នុងក្របខណ្ឌធនាគារ ARDBដែលបាននិងកំពុងបន្តអនុវត្តផ្តល់ឥណទាន និងហិរញ្ញប្បទានពិសេសរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលសំដៅលើកកម្ពស់វិស័យស្រូវអង្ករកម្ពុជា។
ពិធីនេះរៀបចំឡើង ក្រោមអធិបតីភាពដ៏ខ្ពស់ខ្ពង់របស់ឯកឧត្តម អគ្គបណ្ឌិតសភាចារ្យ អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ។
ឯកឧត្តមបណ្ឌិត កៅ ថាច បានមានប្រសាសន៍លើកឡើងថា ស្ថិតក្នុងបរិបទនៃភាពតានតឹងផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងភាពមិនប្រាកដប្រជាខ្ពស់នៃស្ថានភាពពាណិជ្ជកម្មតំបន់ និងសកស, វិស័យស្រូវអង្ករ នៅតែដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់មិនអាចខ្វះបានសម្រាប់ទ្រទ្រង់ដល់សន្តិសុខស្បៀង, ចូលរួមរក្សានូវកម្រិតជីវភាពសមរម្យរបស់ប្រជាកសិករ និងចូលរួមចំណែកជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ជាក់ស្តែងតម្រូវការអង្ករសកលសម្រាប់បរិភោគ និងសម្រាប់កែច្នៃ នៅតែបន្តមាននិន្នាការកើនឡើងពោលគឺកើនឡើងប្រមាណពី៥២៩លានតោន ក្នុងឆ្នាំ២០២៣-២០២៤ ដល់៥៤០ លានតោន ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤-២០២៥ និងរំពឹងថា នឹងកើនឡើងដល់៥៤៩លានតោន ក្នុងឆ្នាំ២០២៥-២០២៦, យោងតាមទិន្នន័យ Food Outlook ឆ្នាំ២០២៥របស់អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្ម -FAO, ដែលក្នុងនោះតំបន់អាស៊ី ដូចជាប្រទេសចិន, ឥណ្ឌា, ឥណ្ឌូណេស៊ី, បង់ក្លាដេស, និងប្រទេសវៀតណាម មានតម្រូវការប្រើប្រាស់ប្រមាណ៨០ភាគរយ នៃតម្រូវការប្រើប្រាស់សរុប និងប្រមាណ២០ភាគរយនៅតំបន់អាម៉េរិក អឺរ៉ុប អាហ្វ្រិក និងអូសេអានី។
បន្ថែមពីនេះ, គិតត្រឹមខែកក្កដា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥នេះ, ប្រទេសចិន បានប្រើប្រាស់អង្ករប្រមាណ ១៩២,៨លានតោន, ឥណ្ឌា១៤០,៣លានតោន, ឥណ្ឌូនេស៊ី៥១,៨លានតោន, បង់ក្លាដេស៤២,២លានតោន, ហ្វីលីពីន២២,៥លានតោន, និងវៀតណាម ប្រមាណ ២២,៤លានតោន។ នេះបើយោងតាមទិន្នន័យ Straits Research របស់ប្រទេសឥណ្ឌា។
ឯកឧត្តមបណ្ឌិតបន្តទៀតថា បើក្រឡេកមើលលើការផ្គត់ផ្គង់ស្រូវអង្ករវិញ, ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ តំបន់អាស៊ី គឺជាតំបន់បាននាំចេញអង្ករច្រើនជាងគេនៅក្នុងពាណិជ្ជកម្មអង្ករពិភពលោក ដោយបានរួមចំណែកចំនួន៧៩,៩ភាគរយ គិតជាទំហំសាច់ប្រាក់៣១,២ពាន់លានដុល្លារ នៃតម្លៃពាណិជ្ជកម្មសរុប និងតំបន់អឺរ៉ុប ៧,១ភាគរយ អាម៉េរិកខាងជើង៦,៤ភាគរយ និងអាម៉េរិកឡាទីន៥,៥ភាគរយ អូសេអានី០,៦៣ភាគរយ និងអាហ្វ្រិក០,៥៥ភាគរយ ក្នុងនោះប្រទេសឥណ្ឌា បាននាំចេញប្រមាណ៣០,៣ភាគរយ, ថៃ១៦,៣ភាគរយ, ប៉ាគីស្ថាន១០,៧ភាគរយ, វៀតណាម១៤,២ភាគរយ និងប្រទេសកម្ពុជា៤,៨ភាគរយជាដើម។
ឯកឧត្តមបណ្ឌិតប្រតិភូសង្កត់ធ្ងន់ថា តាមការសង្កេតជាក់ស្តែង, វិស័យស្រូវអង្ករពិតជាបានចូលរួមចំណែកផ្តល់ជាតម្លៃបន្ថែម ក្នុងការគាំទ្រទៅលើវិស័យមួយចំនួនផ្សេងទៀត ដូចជាវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មកែច្នៃ ចំណី អាហារ, វិស័យចិញ្ចឹមសត្វ, និងវិស័យថាមពលជាដើម។ ជាឧទាហរណ៍, ចុងអង្ករ ឬអង្ករបាក់ អាចយកមកផលិតជាគុយទាវ/មី, កន្ទក់ដែលសល់មកពីការកិនកែច្នៃស្រូវទៅជាអង្ករ អាចយកមកផលិតជាចំណីមនុស្ស ឬសត្វ, អង្កាមអាចយកមកផលិតជាជីធម្មជាតិ ឬជីវឧស្ម័នសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ឬផលិតកម្មឧស្សាហកម្មអេតាណុលជាដើម។
តាមបណ្តាប្រទេសជឿនលឿនមួយចំនួន ដូចជាប្រទេសឥណ្ឌា ចិន ជប៉ុន និងប្រទសឥណ្ឌូណេស៊ី ជាដើមបានយកអង្ករ កែច្នៃជាប្រេងសម្រាប់ចម្អុិនអាហារ និងប្រេងសម្រាប់ថែរក្សាស្បែក ឬផលិតផលផ្សេៗទៀតជាច្រើនប្រភេទ។ ការកើនឡើងនៃតម្រូវការស្រូវអង្ករនៅក្នុងតំបន់ និងសកលលោកនេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីកាលានុវត្តភាពសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការបន្តបង្កើនសមត្ថភាពផលិត កែច្នៃ និងនាំចេញស្រូវអង្ករទៅកាន់ទីផ្សារជាយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងតំបន់ និងសកលលោក។ លើសពីនេះ, ការធ្វើពិពិធកម្មផលិតកម្ម និងការប្រើប្រាស់ និងការធានានូវចីរភាពផលិតកម្មស្រូវអង្ករ នឹងជួយបង្កើនប្រសិទ្ធ -ភាពការផលិត និងគុណភាពស្រូវអង្ករ តាមរយៈការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងនវានុវត្តន៍កសិកម្ម ក៏ដូចជាការកំណត់គោលដៅទីផ្សារ ដែលមានតម្លៃខ្ពស់។
ដូច្នេះហើយ, យើងចាំបាច់ពង្រឹង និងពង្រីកខ្សែច្រវាក់តម្លៃ និងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ ស្រូវអង្ករកម្ពុជាឱ្យឆ្លើយតបទៅនឹងបរិបទ និងនិន្នាការទីផ្សារក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក ជាពិសេសគោលការណ៍ ESG (Environment, Social and Governance) និងឧត្តមានុវត្តន៍ កសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព។
ឯកឧត្តមបណ្ឌិត កៅ ថាច មានប្រសាសន៍គូសបញ្ជាក់ថា ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងកសិកម្ម បានចូលរួមគាំទ្រដល់វិស័យស្រូវអង្ករតាំងពី ឆ្នាំ១៩៩៨មកម៉្លេះ តាមរយៈការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់គ្រប់តួអង្គក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃផលិតកម្ម កសិកម្មជាទុនបង្វិល និងទុនវិនិយោគ។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥នេះ, ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងកសិកម្ម មានសំពាធឥណទានទៅលើវិស័យស្រូវអង្ករ ប្រមាណជា២០០លានដុល្លារអាម៉េរិក ដែលស្មើនឹងប្រមាណជា៤១ភាគរយ នៃសពាធឥណទានសរុប។ ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងកសិកម្ម នឹងនៅតែបន្តគាំទ្រដល់វិស័យមួយនេះរហូតដល់គោលដៅកំណត់របស់រាជរដ្ឋាភិបាល និងសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យច្បាស់លាស់របស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន អតិតនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា/ប្រមុខរដ្ឋស្តីទីនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ គឺការនាំចេញអង្ករឱ្យបានមួយលានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ និងសូមផ្តល់ជាទស្សនវិស័យមួយចំនួនដល់សហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា និងម្ចាស់រោងម៉ាស៊ីនកិនកែច្នៃអង្ករ៖
(១) សព័ន្ធស្រូវអង្ករត្រូវតែពង្រឹងការកៀគរ និងការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ តម្លាភាព និងគណនេយ្យភាព សំដៅធ្វើឱ្យសហព័ន្ធស្រូវអង្ករឯករាជ្យផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពេញលេញ។
(២) ចូលរួមលើកកម្ពស់ និងអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពកសិករដើម្បីឱ្យក្លាយជាកសិករសហគ្រិន និងវិស័យស្រូវអង្ករទាំងមូល តាមរយៈការធ្វើស្ថាប័នីយកម្មលើការងារអភិវឌ្ឍពូជស្រូវ,ពង្រឹងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គតង់ជីកសិកម្ម និងថ្នាំពុលកសិកម្ម ប្រកប ដោយគុណភាព, អភិវឌ្ឍនិងធ្វើពិពាធកម្មទីផ្សារ, ផ្នែកសហគមន៍កសិកម្ម និងកិច្ចសន្យាកសិកម្ម, ផ្នែកកែច្នៃ និងស្តង់ដាផលិតកម្មកែច្នៃ និងចីរភាព កសិកម្ម និងការដាំដុះ និងកិន-កែច្នៃដែលបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនិកទាបទៅក្នុងបរិយាកាស។
(៣)សូមសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា បន្តនូវបេសកកម្មរបស់ខ្លួន និងអនុវត្តការងារឱ្យកាន់ តែមានប្រសិទ្ធភាព ក្នុងការគាំទ្រដល់គ្រប់តួអង្គក្នុងខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មស្រូវអង្ករ សំដៅចូលរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គមកម្ពុជា ជាពិសេសជំរុញនាំចេញអង្ករ អោយបាន១លានតោនក្នុង១ឆ្នាំ។
(៤) សូមសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា និងសមាជិកទាំងអស់ បន្តអនុវត្តនូវស្មារតីសាមគ្គីភាព ស្មារតីចែករំលែក និងស្មារតីជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ឱ្យដូចនឹងពាក្យ ខ្មែរតែមួយ។
(៥) ម្ចាស់រោងម៉ាស៊ីនកិនកែច្នៃស្រូវអង្ករទាំងអស់ និងក្រុមហ៊ុននាំចេញអង្ករ គួរអភិវឌ្ឍខ្លួនឆ្ពោះទៅរក Stage II Business។ Stage II Business ឬអាចហៅម្យ៉ាងទៀត ថា Growth Stage សំដៅដល់ដំណាក់កាលមួយដែលអាជីវកម្មទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទៅរកការពង្រីកវិសាលភាពប្រតិបត្តិការ, ការពង្រីកវិសាលភាពទីផ្សារ, ការធ្វើទំនើបកម្មប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងដំណើរការផ្ទៃក្នុង, និងការពង្រឹងភាពប្រកួតប្រជែងជាដើម។ ម្ចាស់រោងម៉ាស៊ីនកិនកែច្នៃស្រូវអង្ករ អាចពិនិត្យលទ្ធភាពពង្រីកអាជីវកម្មរបស់ខ្លួនទៅលើការកែច្នៃ និងប្រើប្រាស់ឱ្យអស់លទ្ធភាព នូវបំណែកផ្សេងៗ ដែលនៅសល់ពីការកិនស្រូវទៅជាអង្ករ។
(៦) សូមម្ចាស់រោងម៉ាស៊ីនកិនកែច្នៃស្រូវអង្ករ និងក្រុមហ៊ុននាំចេញអង្ករ ធ្វើការវិនិយោគសម្រាប់អនាគត ដែលជាការវិនិយោគមួយ ដែលមិនត្រឹមតែទទួលផលចំណេញសម្រាប់ពេលបច្ចុប្បន្ននោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់ផលចំណេញដល់អ្នកជំនាន់ក្រោយ ដែលជាកូនជាចៅ ឬចៅទួតរបស់របស់យើង ដែលក្នុងនោះមានមរតកជាជំនាញ, គុណតម្លៃ, និងចក្ខុវិស័យ ក៏ដូចជាចីរភាពបរិស្ថាន សំដៅរួមគ្នាកសាងជាតិយើងឱ្យកាន់តែមានបរិយាប័ន្ន, មានចីរភាព, មានភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់, និងមានភាពធន់នឹងកត្តាខាងក្រៅ។
(៧) សូមម្ចាស់រោងម៉ាស៊ីនកិនកែច្នៃស្រូវអង្ករ និងកសិករ ត្រូវទទួលយកទស្សនាទានថា តួរអង្គទាំងពីរប្រៀបបានដូចទឹកនិងត្រី ដែលមិនអាចបាត់បង់តួរអង្គណាមួយបានទេ ដូច្នេះ សូមមេត្តាបន្តការប្រមូលទិញស្រូវពីប្រជាកសិករជាប្រចាំឱ្យអស់លទ្ធភាពក្នុងតម្លៃសមរម្យណាមួយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យភាគីទាំងអស់ក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃ ស្រូវអង្ករទទួលបានផលចំណេញគ្រប់ៗគ្នា៕ ដោយ ឡុង សារេត
