តៃប៉ិ៖ ស្របពេលឧស្សាហកម្មចេកនៅលើសកល ទទួលរងការគំរាមកំហែងជាយូរមកហើយដោយជំងឺដោយសារប្រភេទជំងឺរលួយឫស្ស និងធ្វើឱ្យការបង្កាត់ពូជបែបប្រពៃណី ក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមមួយ ពីព្រោះពូជចេកភាគច្រើន គឺជាពូជ ទ្រីប្លូអ៊ីត (Triploids) ដែលគ្មានមេរោគ។
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវចេកតៃវ៉ាន់ បានបង្កើតពូជចេកថ្មីធន់នឹងជំងឺរលួយឫសជាច្រើន ប្រកបដោយជោគជ័យតាមរយៈការបង្កាត់ពូជថ្មី ដោយការផ្លាស់ប្តូរហ្សែន ដែលផ្តល់នូវខ្សែការពារដ៏សំខាន់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មចេកនៅលើសកលលោក។
ក្រុមអ្នកពិសោធន៍បង្កាត់ពូជថ្មី ដែលដឹកនាំដោយសហការីស្រាវជ្រាវឈ្មោះ ហូមីង ចិន (Ho-Ming Chen) មកពីមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវជីវបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម អាកាដាមៀ ស៊ីនីកា (Academia Sinica) សហការជាមួយសាកលវិទ្យាល័យជាតិតៃវ៉ាន់ និងវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវចេកតៃវ៉ាន់ បានប្រើប្រាស់ការវិភាគហ្សែន ប្រតិចារិក និងវិភាគមុខងារ ដើម្បីបញ្ជាក់ឱ្យកាន់តែច្បាស់អំពីភាពខុសគ្នារវាងពូជធន់នឹងជំងឺទាំងនេះ និងពូជមេចេក ដែលងាយរងគ្រោះដោយសារជំងឺ មានឈ្មោះជាភាសាចិនថា ភីឈាវ (Pei-Chiao)។
ការសិក្សាបានបង្ហាញថា ពូជចេកតៃវ៉ាន់ដែលធន់នឹងជំងឺជាច្រើនប្រភេទ ត្រូវលុបចោល ក្រូម៉ូសូម (Chromosom) ជាទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលបណ្តាលឱ្យចំនួនចម្លងនៃហ្សែនត្រូវបានរារាំងដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងដើរតួជាអ្នកបង្កើតភាពស៊ាំរបស់រុក្ខជាតិ។
នៅពេលហ្សែនទាំងនេះបញ្ចេញ វាត្រូវបានបង្ក្រាបនៅក្នុងពូជងាយរងគ្រោះ ឈ្មោះ ភីឈាវ ដោយប្រើបច្ចេកទេសបិទហ្សែន ដើម្បីការឆ្លើយតបនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ដែលសម្របសម្រួលដោយអាស៊ីត សាលីស៊ីលិក (Calicylic ត្រូវបានបង្កើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ហើយបង្កើនភាពធន់នឹងជំងឺរលួយគល់។
ការរកឃើញទាំងនេះបង្ហាញពីតួនាទីដ៏សំខាន់នៃការប្រែប្រួលរចនាសម្ព័ន្ធ ក្រូម៉ូសូម នៅក្នុងការបង្កាត់ពូជ ដែលសម្របសម្រួលដោយការផ្លាស់ប្តូរហ្សែនចេក និងបង្កើតនូវហ្សែនថ្មី ដែលអាចអនុវត្តបានសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជមានភាពធន់នឹងជំងឺរលួយឫស។
ការស្រាវជ្រាវបង្កើតពូជចេកថ្មីនេះ ទទួលបានការគាំទ្រពី «កម្មវិធីស្រាវជ្រាវកសិកម្មប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត» និង «កម្មវិធីប្រកួតប្រជែងដ៏អស្ចារ្យ» របស់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ អាកាដាមៀ របស់កោះតៃវ៉ាន។
អ្នកបង្កើតបានពូជចេកថ្មីដំបូងបង្អស់នេះ គឺជាស្នាដៃរបស់និស្សិតឥណ្ឌាឈ្មោះ ពូយ៉ាំ តុនដុនបា ស៊ីញ (Puyam Tondonba Singh) ជានិស្សិតសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិត នៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវជីវបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម និងវិទ្យាស្ថានជីវបច្ចេកវិទ្យា នៃសាកលវិទ្យាល័យជាតិតៃវ៉ាន់។ លទ្ធផលជោគជ័យដ៏ត្រចះត្រចង់នេះ ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងទស្សនារដ្តី មានឈ្មោះថា ដំណើរការរបស់បណ្ឌិតសភាជាតិនៃវិទ្យាសាស្ត្រី (Proceedings of the National Academy of Sciences) ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥។
លោក ពូយ៉ាំ តុនដុនបា ស៊ីញ ដែលជានិស្សិតអនុបណ្ឌិតផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រមកពីសាកលវិទ្យាល័យកសិកម្មមជ្ឈឹម ក្នុងទីក្រុងអ៊ឹមផល (Imphal) ក្នុងម៉ានីពួរ ប្រទេសឥណ្ទា។ លោកគឺជានិស្សិតម្នាក់ក្នុងចំណោមនិស្សិតឥណ្ឌា៧៩នាក់ របស់ប្រទេសឥណ្ឌា ដែលទទួលបានអាហារូបករណ៍ពីរដ្ឋាភិបាលកោះតៃវ៉ាន់ សម្រាប់ការសិក្សាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានៅតៃវ៉ាន់។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សា លោកកំពុងសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិតក្នុងសាកលវិទ្យាល័យកោះតៃវ៉ាន់។
លោកបានការចូលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យបីនៅតៃវ៉ាន់ ដែលលោកបានជ្រើសរើសសាកលវិទ្យាល័យផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាជាតិ ភីងថុង (Pingtung) សម្រាប់ការសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិត។ តាមរយៈអាហារូបករណ៍របស់តៃវ៉ាន់ លោកចាប់ផ្តើមការស្រាវជ្រាវរបស់ខ្លួន នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ រហូតទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបង្កាត់ពូជចេកថ្មី មិនឆ្លងជំងឺរលួយគល់៕
