ដោយ រស្មី
កំពត៖ ដើម្បីស្តារចំនួនងាវសមុទ្រ (អយស្ទ័រ)ឱ្យបានច្រើនឡើងវិញ ដែលបានអនុវត្តដំបូងគេនៅខេត្តកែបនោះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងជួយឱ្យចំនួនពូជងាវសមុទ្រដែលបានបាត់បង់អស់ច្រើនដោយសារការនេសាទហួសកម្រិតនាពេលកន្លងមកនឹងជួយឱ្យចំនួនរបស់វាប្រសើរឡើងវិញ។
គម្រោងស្តារពូជងាវសមុទ្រនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈគម្រោង CamAdapt ក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ សហការជាមួយក្រសួងបរិស្ថាន ក្រោមជំនួយបច្ចេកទេសពីអង្គការស្បៀង និងកសិកម្មនៃសហប្រជាជាតិ (FAO)។
ការស្តារចំនួនងាវសមុទ្រត្រូវបានគេជ្រើសរើសយកខេត្តកែប ជាគោលដៅសំខាន់ដំបូងគេ ដោយសំដៅធ្វើយ៉ាងណាឱ្យចំនួនពូជងាវសមុទ្រ កាន់តែសម្បូរ ដើម្បីជួយដល់ការបង្កើនជីវភាពរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន។
លោកស្រី តៃ ឈេន អ្នកគ្រប់គ្រងទូទៅលើកោះ និងប្រធានគម្រោង នៃអង្គការអភិរក្សសមុទ្រកម្ពុជា ឱ្យដឹងថា ការស្តារចំនួនងាវឡើងវិញ គឺជារឿងចាំបាច់សម្រាប់តម្រូវការអ្នកបរិភោគ ព្រោះវាមានតួនាទីចាំបាច់ បង្កើតជារបាំងថ្មប៉ប្រះទឹកសម្រាប់ទប់ទល់នឹងរលកបោកបក់ និងជាអ្នកចម្រោះទឹកស្អាតតាមធម្មជាតិ ដែលជួយបង្កើតជម្រកដ៏សុវត្ថិភាពសម្រាប់ជីវៈចម្រុះជាច្រើនទៀត ព្រមទាំងដើរតួជាខែលការពារឆ្នេរពីគ្រោះធម្មជាតិ។
ក្នុងការស្តារចំនួនពូជងាវ តាមរយៈធម្មជាតិនេះដែរ លោកស្រីបានប្រាប់ថា គេបានទម្លាក់ប្រអប់ជម្រកងាវសម្បនិម្មិត ដែលជាតំបន់សម្បូរងាវរស់នៅក្នុងសហគមន៍នេសាទទេសចរណ៍ភូមិថ្មី ស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់កែប ខេត្តកែប។ គម្រោងសាកល្បងនេះមានចំនួន១១ខែ ចាប់ពីដើមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ដោយបញ្ចប់នៅអំឡុង ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៦។
លោកស្រីបញ្ជាក់ថា ប្រអប់ជម្រកងាវសមុទ្រសិប្បនិម្មិត គឺជាសំណង់កែច្នៃដើម្បីជំនួស ឬស្តារជម្រកងាវសមុទ្រ និងជីវៈចម្រុះក្នុងសមុទ្រ។ ប្រអប់ទាំងនេះត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេសដោយមានរន្ធ និងផ្ទៃគ្រើម ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យកូនងាវសមុទ្រ តោងជាប់ និងលូតលាស់ ព្រមទាំងជួយកាត់បន្ថយសំណឹក និងទប់ទល់នឹងរលកបោកបក់។
លោកស្រី តៃ ឈេន បានឱ្យដឹងដែរថា ក្នុងដំណាក់កាលសាកល្បងបីខែដំបូង គេត្រូវតាមដានរៀងរាល់ខែ ដើម្បិប្រមូលសំណាកពីការវិវត្តរបស់វា។ ក្នុងការប្រមូលសំណាកនេះទៀតសោត គឺចង់ដឹងពីខែណាមួយ ដែលមានងាវសមុទ្រមកតោងប្រអប់ជម្រកសិប្បនិម្មិតច្រើនជាងគេ។ គិតមកដល់ពេលនេះគេបានរកឃើញថា ងាវសមុទ្រតែងមកតោងប្រអប់ជម្រកសិប្បន្មិម្មិតច្រើនជាងគេ គឺអំឡុងខែមីនា និងមេសា។ សម្រាប់ខែឧសភា មិនមានទេ និងខែមិថុនា មានបន្តិចបន្តួច។
ជាទូទៅងាវសមុទ្ររីកលូតលាស់ធំល្មមអាចយកមកធ្វើម្ហូបបាន គឺត្រូវប្រើរយៈពេលមួយឆ្នាំរហូតដល់មួយឆ្នាំកន្លះ និងខ្លះរហូតដល់ពីរឆ្នាំ។ ងាវសមុទ្រអាចធ្វើជាវារីវប្បកម្ម ដោយមិនបាច់ប្រើចំណី និងជួយច្រោះទឹកឱ្យថ្លាផងដែរ។
លោកស្រី រេប៊ែកកា ប៊ែល (Rebekah Bell) ប្រធានអង្គការស្បៀង និងកសិកម្មនៃសហប្រជាជាតិ ប្រចាំនៅកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា គម្រោង CamAdapt កន្លងមកបានជួយគាំទ្រលើការងារស្តារព្រៃកោងកាង ជម្រកងាវសមុទ្រក៏ដូចជាសកម្មភាពអភិរក្សនានា ដែលដឹកនាំដោយសហគមន៍ និងការគ្រប់គ្រងធនធានជលផល ប្រកបដោយចីរភាព។ គិតរាប់ចាប់ពីការងារស្តារព្រៃកោងកាងប្រមាណជាង១០ហិកតាក្នុងខេត្តកោះកុង រួមទាំង ការងារស្ដារឡើងវិញទីជម្រករបស់ងាវសមុទ្រក្នុងខេត្តកំពត និងកែប កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះបាន និងកំពុង ជួយបង្កើនភាពរឹងមាំកាន់តែប្រសើរដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ បង្កើនផលិតភាពជលផល និងជួយរក្សាបាននូវភាពធន់ដល់សហគមន៍តំបន់ឆ្នេរ។
លោក ណុះ យេប ប្រធានសហគមន៍នេសាទ ទេសចរណ៍ភូមិថ្មី ស្ថិតនៅក្នុងសង្កាត់កែប ខេត្តកែប បានបញ្ជាក់ប្រាប់ថាដោយសារការនេសាទហួសកម្រិតនាពេលកន្លងមក បានធ្វើឱ្យថយចុះនូវចំនួនងាវសមុទ្រ ហេតុដុច្នេអការស្តារចំនួនរបស់វាគឺជាការងារមួយសំខាន់ណាស់ សម្រាប់ជួយដល់ប្រជាសហគមន៍ក្នុងការរកចំណូល និងក៏ដូចជាជួយដល់ជីវភាពរបស់ពួកគាត់។
លោកបានបន្ថែមថា “កាលណាងាវសមុទ្របានកកើតចំនួនរបស់វាច្រើនឡើងវិញ នោះពលរដ្ឋអាចរកចំណូលបានតាមការនេសាទឡើងវិញ។ ក្រៅពីនេះយើងត្រូវការពារកុំឱ្យមានការនេសាទខុសច្បាប់ដែរ ទើបមិនបណ្តាឱ្យចំនួនសត្វរស់នៅក្នុងសមុទ្ររងការបំផ្លិចបំផ្លាញ”។
បើតាមលោកស្រី តៃ ឈេន អ្នកគ្រប់គ្រងទូទៅលើកោះ និងជាប្រធានគម្រោង នៃអង្គការអភិរក្សសមុទ្រកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា ងាវសមុទ្រសម្បូរនៅខេត្តកំពតច្រើនជាងខេត្តកែប។ ទោះយ៉ាងណាគេបានសាកល្បងយកខេត្តកែបមុននឹងពង្រីកទៅកាន់ខេត្តកំពត និងខេត្តដទៃបន្តទៀត៕
