លើពិភពលោកមានតែមួយប្រទេសប៉ុណ្ណោះ ដែលមានស្បៀងអាហារគ្រប់គ្រាន់ដោយខ្លួនឯង មិនបាច់ទិញដូរជាមួយប្រទេសដទៃ

banner-1-1170x438

ប៉ារីសៈ តើ​នឹង​មាន​អ្វី​កើត​ឡើង​ប្រសិន​បើ​ការ​នាំ​ចូល និង​នាំ​ចេញ​ស្បៀង​អាហារ​រវាង​ប្រទេស​ និងប្រទេស ​បាន​បញ្ឈប់​ភ្លាមៗ?  ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានពិនិត្យមើលសមត្ថិកម្មរបស់ខ្លួនលើកឡើងអំពីស្ថានភាពបែបនេះ ដើម្បីវាយតម្លៃពីភាពម្ចាស់ការចំពោះស្បៀងអាហារផលិតដោយខ្លួនឯងរបស់ប្រទេសនានា នៅជុំវិញពិភពលោក។

លទ្ធផលសិក្សារបស់ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវមកពីសាកលវិទ្យាល័យ ហ្វីតទីងហ្គិន (Göttingen) របស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងសាកលវិទ្យាល័យ អេឌីនប៊ើក (Edinburgh) របស់ប្រទេសអេកូស ហើយបានចុះផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តីអាហារធម្មជាតិ (Nature Food) បានប៉ាន់ស្មានថា មានតែប្រជាជាតិមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចចិញ្ចឹមជីវិតប្រជាជនរបស់ខ្លួនបានដោយមិនពឹងគេ ប្រសិនបើមានគ្រោះមហន្តរាយណាមួយកើតឡើង។

ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីអង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីវាយតម្លៃសមត្ថភាពផលិតស្បៀងអាហាររបស់ប្រទេសចំនួន១៨៦​ ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការខ្លួនឯងនូវអាហារមូលដ្ឋានចំនួនប្រាំមួយប្រភេទ មានដូចជា បន្លែ ផ្លែឈើ គ្រាប់ធញ្ញជាតិ ម្សៅមី ទឹកដោះគោ សាច់ និងត្រី ជាដើម។

ដោយគិតពីប្រភេទអាហារសំខាន់ៗប្រចាំថ្ងៃ ទាំងប្រាំពីរប្រភេទនេះ មានតែប្រទេសមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ដោយខ្លួនឯង ពោលគឺមានសមត្ថភាពផ្តល់ស្បៀងអាហារដល់ប្រជាជនខ្លួនឯងនូវអាហារប្រាំពីរប្រភេទ ដោយមិនពឹងលើប្រទេសដទៃឡើយ។

ប្រទេសមួយនេះ គឺជាប្រទេស ហ្គីយ៉ាន ស្ថិតនៅក្នុងទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង ដែលមានប្រជាជនប្រហែល៨០០​ ០០០នាក់។ បន្ទាប់​មកមាន​ប្រទេស​ចិន និងប្រទេស​វៀតណាម ដែល​អាច​ផ្គត់ផ្គង់ប្រជាជន​ខ្លួន​​នូវ​អាហារបាន​ចំនួន​ប្រាំមួយ​ប្រភេទ ក្នុង​ចំណោមអាហារ​ប្រាំពីរ​ប្រភេទ។  ក្នុងចំណោមចំនួន១៨៦ប្រទេស មាន១៥៤ប្រទេសអាចបំពេញតម្រូវការអាហាររបស់ប្រជាជនបានត្រឹមពីពីរទៅប្រាំប្រភេទប៉ុណ្ណោះ ក្នុងចំណោមអាហារចាំបាច់ទាំងប្រាំពីរប្រភេទ។

មានតែប្រទេសមួយប៉ុណ្ណោះក្នុងចំនោមប្រទេសចំនួនប្រាំពីរ ដែលមានផ្តល់ស្បៀងអាហារគ្រប់គ្រាន់ដោយខ្លួនឯងនៅក្នុងក្រុមអាហារចំនួនប្រាំប្រភេទ។  ភាគច្រើននៃប្រជាជាតិទាំងនេះ មានទីតាំងនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប និងទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។ ចំណែកប្រទេសផ្សេងទៀត ដែលមានផលិតកម្មទាប ហើយពឹងផ្អែកស្ទើរតែទាំងស្រុងលើដៃគូពាណិជ្ជកម្មមួយមុខប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់ការនាំចូលច្រើនជាងពាក់កណ្តាលនៃផលិតផលក្នុងស្រុក។

របាយ​ការណ៍​បាន​បន្ត​ថា​ សមត្ថភាពទាបក្នុងការ​ផ្គត់ផ្គង់​អាហារខ្លួនឯង និង​ការ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ប្រទេស​ដទៃ​សម្រាប់​ការ​នាំ​ចូល គឺ​គំរាម​កំហែង​ដល់​សមត្ថភាព​របស់​ខ្លួន​ ដើម្បីទប់ទាល់នឹងភាពរង្គោះរង្គើជា​សាកល ជា​ពិសេស​ងាយរងគ្រោះសម្រាប់​រដ្ឋ​តូចៗ។  អាក្រក់ជាងនេះទៅទៀត ប្រទេសខ្លះមិនមានសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារដោយខ្លួនឯង នៅក្នុងក្រុមអាហារណាមួយឡើយ។  នេះជាករណីនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម អ៊ីរ៉ាក់ កោះម៉ាកាវ កាតា និងប្រទេសយេម៉ែន។

ការរកឃើញនេះ គឺគួរឱ្យព្រួយបារម្ភជាងនេះទៅទៀត ដោយសារការរឹតបន្តឹងនាពេលថ្មីៗនេះ ដែលបង្កឡើយដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ចាប់តាំងពីលោក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) ឡើងកាន់អំណាចម្តងទៀត កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៥។

ដូច្នេះការបង្កើតខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ប្រកបដោយភាពធន់នៅក្នុងពាណិជ្ជកម្ម និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអាហារអន្តរជាតិ មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ផ្តល់របបអាហារមានសុខភាពល្អ និងប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកលើការនាំចូលពីប្រទេសតែមួយ អាចធ្វើឱ្យប្រទេសនាំចូលនោះងាយរងគ្រោះបំផុត។ ការកសាងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់របបអាហារ ដែលមានភាពធន់ គឺជាការចាំបាច់សម្រាប់ធានាដល់សុខភាពសាធារណៈ។

ចំណែកតម្រូវការ​សម្រាប់​ប្រទេស​នានា ​ដើម្បី​ស្វ័យ​ភាពរបស់ខ្លួន ​ក៏​ជា​កត្តា​សំខាន់​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​វិបត្តិ​អាកាសធាតុ។  ខណៈពេលប្រទេសមួយចំនួនធំនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុបខំផលិតសាច់ និងផលិតផលទឹកដោះគោច្រើនហួសហេតុពេក ដែលផ្ទុយពីបណ្តាប្រទេសក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក មិនសូវត្រូវការអាហារបែបនេះឡើយ៕


image_2026-02-13_13-17-47
មន្រ្តីជំនាញណែនាំពលរដ្ឋកុំដុតជញ្ជ្រាំង ព្រោះប៉ះពាល់បរិស្ថាន តែត្រូវភ្ជួរលប់ដើម្បីដីមានជីជាតិល្អ

ភ្នំពេញ៖ ស្របពេលរដូវច្រូតកាត់រួចរាល់ និងរដូវក្តៅឈានមកដល់ដែរនោះ ក្រុមមន្រ្តីក្រសួងបរិស្ថានបានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភអំពីពលរដ្ឋដុតជញ្រ្ជាងស្រូវ ដែលមិនត្រឹមបង្កផលប៉ះពាល់ដល់គុណភាពដីទេ ថែមទាំងបង្កើតខ្យល់ពុលប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងបរិស្ថាន។ ដោយឡែកមន្រ្តីកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ក៏បានបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ដល់គុណភាពដីរបស់ប្រជាកសិករក្នុងការធ្វើស្រែផងដែរ។ គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីដើមឡើយ ពលរដ្ឋជាច្រើនបានប្រកាន់យកការដុតជញ្រ្ជាំងនេះ ដោយគិតថា នឹងផ្តល់ជីជាតិតាមរយៈការដុតនេះ តែផ្ទុយគ្នាស្រឡះ ក្រោយមកមន្រ្តីជំនាញបានពន្យល់ថា ការដុតជញ្រ្ជាំងស្រូវតែងបង្កជះផលអាក្រក់ច្រើនមកវិញ ក្នុងនេះរួមមានទាំងបង្កការប៉ះពាល់ដល់គុណភាពដី បំផ្លាញសត្វល្អិត និងអាក្រក់ធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ គឺបង្កការប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន បង្កឱ្យមានផ្សែងពុលថែមទៀត។ ឯកឧត្តម ខ្វៃ អាទិត្យា មន្រ្តីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានបានថ្លែងបញ្ជាក់ប្រាប់ដោយពន្យល់ណែនាំកុំឱ្យពលរដ្ឋដុតជញ្រ្ជាំងស្រូវក្រោយពេលច្រូតកាត់ ដោយសារវាបង្កផលប៉ះពាល់ច្រើនទាំងវិស័យបរិស្ថានក៏ដូចជាវិស័យកសិកម្មផ្ទាល់របស់បងប្អូនកសិករតែម្តង។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថានលើកឡើងថា ក្រសួងបរិស្ថាន បានធ្វើការជាមួយក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានអប់រំប្រជាពលរដ្ឋ និងអនុវត្តវិធានការទប់ស្កាត់ និងបញ្ឈប់ការដុតសំណល់កសិកម្ម គល់ជញ្ជ្រាំង ដុតទន្រ្ទានព្រៃ សំរាម សំណល់រឹង ប្លាស្ទិក ដែលជាប្រភពធ្វើឱ្យគុណភាពខ្យល់ធ្លាក់ចុះ។ ​ឯកឧត្តម ខ្វៃ អាទិត្យា បានឱ្យដឹងដូច្នេះថា “ត្រូវបញ្ឈប់ការដុតជញ្ជ្រាំង និងសំណល់ដំណាំដើម្បីកាត់បន្ថយការកើនឡើងនូវកំហាប់ភាគល្អិតពុល PM2.5 សំដៅរួមគ្នាថែរក្សាគុណភាពខ្យល់ឱ្យកាន់តែស្អាតសម្រាប់យើងទាំងអស់គ្នា”។ ដោយឡែក លោក ស៊ន សារី មន្រ្តីកសិកម្មឃុំត្រពាំងស្តៅ […]

image_2026-02-12_11-53-11
កោះហៃណានប្រទេសចិននាំចូលផ្លែដូង៥៩២,០០០តោន ក្នុងឆ្នាំ២០២៥

ហៃណាន៖ យោងតាមអាជ្ញាធរគយចិនប្រចាំក្រុងហៃគូ (Haikou Customs) បានឱ្យដឹងថា ខេត្តហៃណាន (Hainan) របស់ប្រទេសចិន បាននាំចូលផ្លែដូងចំនួន៥៩២ ០០០តោន តាមរយៈកំពង់ផែរបស់ខ្លួន ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដោយកើនឡើង ១៧,៣ភាគរយ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤ ដែលបានធ្វើឱ្យកោះហៃណាន គឺជាខេត្តនាំចូលផ្លែដូងមុនគេបង្អស់របស់ប្រទេសចិន។ ការនាំចូលផ្លែដូងពីប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី បានឈានដល់បរិមាណ៥១៦ ០០០តោន ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ គឺកើនឡើង ៣៤,៣ភាគរយ បើប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤ ដែលស្មើនឹង៨៧,២ភាគរយ នៃការនាំចូលផ្លែដូងសរុបរបស់ខេត្តហៃណាន ចំណែកបរិមាណនាំចូលពីប្រទេសហ្វីលីពីន ក៏បានកើនឡើងផងដែរ នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ២០២៥។ ទិន្នន័យអាជ្ញាធរគយចិន បានបង្ហាញថា ការកើនឡើងនៃការនាំចូលផ្លែដូងបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការអនុវត្តគោលនយោបាយ ក្រោមក្របខ័ណ្ឌកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មសេរីហៃណាន ដែលកំពុងគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍវិស័យដូងក្នុងស្រុក ប៉ុន្តែជះផលប៉ះពាល់ដល់រយៈពេល និងថ្លៃដឹកជញ្ជូន។ អាជ្ញាធរគយចិនបានដាក់ចេញនូវវិធានការជួយសម្រួលដល់ការនាំចូលផ្លែដូង រួមទាំងការប្រកាសជាមុន និងការត្រួតពិនិត្យតាមពេលកំណត់ទុកមុន។ ជំហានទាំងនេះបានកាត់បន្ថយនីតិវិធីប្រកាសមុខទំនិញ និងកាត់បន្ថយពេលវេលារវាងការមកដល់របស់ផ្លែដូង និងការរៀបចំផលិតកែច្នៃ។ ភ្នាក់ងារគយប្រចាំនៅក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនទំនិញក្នុងស្រុក បាននិយាយថា ពេលវេលាជាអ្នកកំណត់ដោយផ្ទាល់នូវការប្រកួតប្រជែងផលិតផល។ ឥឡូវនេះ ការនាំចូលផ្លែដូងត្រូវចំណាយពេលត្រឹមតែ២៤ម៉ោងប៉ុណ្ណោះ គិតចាប់ពីពេលទំនិញចូលមកចំណតរហូតដល់ដំណើរកាតផលិត។ ចំណែកវិធានការអនុគ្រោះពន្ធនាំចូលតាមកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មសេរីហៃណាន ក៏បានប៉ះពាល់ដល់ប្រតិបត្តិការកែច្នៃផ្លែដូងផងដែរ។ សហគ្រាសក្នុងស្រុកអាចនាំចូលឧបករណ៍ផលិតកម្ម ក្រោមការអត្រាពន្ធសូន្យ ដោយកាត់បន្ថយការចំណាយដើមទុន និងការចំណាយលើប្រតិបត្តិការ។ នៅឆ្នាំ២០២៥ […]

photo_2026-02-13_09-06-15
តម្រូវការជ្រូកនៅរដូវចូលឆ្នាំចិន-វៀតណាម ចូលរួមចំណែកលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាកសិករ

ដោយ នៅ ស៊ីវុត្ថា ភ្នំពេញ៖ ប្រធានសមាគមចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា ប្រាប់ឱ្យ​ដឹង​កាលពីពេលថ្មីៗនេថា តម្រូវការជ្រូវខ្វៃ និងជ្រូកកាប់សាច់នៅក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីចិន-វៀតណាម ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅពាក់កណ្តាលខែនេះនឹងរួមចំណែកលើកកម្ពស់ជីវភាពរបស់ប្រជាកសិករ និងម្ចាស់កសិដ្ឋានកាន់តែល្អប្រសើរថែមមួយកម្រិតទៀត។ ​ លោក ស្រ៊ុន ពៅ បន្ថែមថា  ទាំងកសិករ និងទាំងម្ចាស់កសិដ្ឋាន  បានសារទរចំពោះការកើនឡើងនៃតម្លៃជ្រូករស់ កើនឡើងជាង១០ ០០០រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម​នៅមុនចូលឆ្នាំចូលឆ្នាំចិន-វៀតណាមនេះ ព្រោះពួកគាត់បានខាតបង់អស់ច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ បើតម្លៃនេះ នៅថេរបន្តទៀត ពួកគាត់នឹងបន្តចិញ្ចឹមទៀត។ ទោះបីតម្លៃជ្រូករស់បានកើនឡើងថ្លៃខ្ពស់ក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែលោកថា តម្លៃនេះពុំទាន់អាចឱ្យកសិករទទួលបានប្រាក់ចំណេញនៅឡើយទេ​ ព្រោះកសិករបានរងការខាតបង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងររួចទៅហើយ ក្នុងអំឡុងពេលជ្រូកជួបវិបត្តិជំងឺ និងតម្លៃធ្លាក់ចុះនាពេលកន្លងទៅ។ បើតាមលោក ស្រ៊ុន ពៅ បច្ចុប្បន្នកម្ពុជាត្រូវការជ្រូករស់ប្រមាណ៩ ០០០ក្បាល ឬស្មើនឹង៩០ម៉ឺនគីឡូក្រាម ក្នុងមួយថ្ងៃសម្រាប់បំពេញតម្រូវការប្រើប្រាស់។ កសិករម្នាក់ក្នុងចំណោមកសិករដែលជាអ្នកចិញ្ចឹមជ្រូកផ្គត់ផ្តគ់ទីផ្សារ និងជាម្ចាស់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកភ្នំវល្លិ ក្នុងខេត្តកំពត លោកស្រី ម៉ន ម៉ារិនី  បានប្រាប់ទូរទស្សន៍ ARDBថា តម្រូវការជ្រូកនៅក្នុងរដូវកាលបុណ្យចូលឆ្នាំចិន-វៀតណាម គឺមានកំណើនខ្ពស់ ព្រោះគេយកទៅខ្វៃសម្រាប់ទុកសែន និងកាប់សាច់លក់។ លោកស្រីបន្ថែមថា ជ្រូករបស់លោកស្រីត្រូវបានទទួលការបញ្ជាទិញពីឈ្មួញកណ្តាល អស់ហើយនៅមុនពេលចូលឆ្នាំប្រពៃណីចិន-វៀតណាមឈានចូលមកកដល់  ដើម្បីត្រៀមយកទៅខ្វៃសម្រាប់សែន និងកាប់សាច់លក់ […]

image_2026-02-12_11-09-58
ឥណ្ឌូណេស៊ី កំពុងធ្វើការបង្កាត់ពូជចេកព្រៃ ដើម្បីសុវត្ថិភាពស្បៀងអាហារ

ហ្សាការតា៖ ទីភ្នាក់ងារស្រាវជ្រាវ និងនវានុវត្តន៍ជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី បានប្រកាសកាលពីដើមសប្តាហ៍មុនថា ខ្លួនកំពុងតែដឹកនាំគម្រោងស្រាវជ្រាវរួមមួយ ស្តីពីការបង្កាត់ពូជចេកព្រៃ ក្នុងគោលបំណងពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀងអាហារជាតិ និងពិភពលោក។ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវវិស្វកម្មហ្សែនរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី លោកស្រី រ៉ាទីស អាស្មាណា នីងរ៉ុម (Ratih Asmana Ningrum) បានពន្យល់ថា ដំណាំចេក គឺជាទំនិញអាហារដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក ដែលជាអាហារចម្បងសម្រាប់មនុស្សរាប់លាននាក់នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី  និងទូទាំងទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការដំណាំចេកប្រឈមមុខនឹងការគំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរពីជំងឺរលួយឫស និងជំងឺក្រឹន ដែលរីករាលដាលតាមរយៈសត្វល្អិតចង្រៃ។ លោកស្រិបាននិយាយថា ពូជចេក ដែលធន់នឹងសត្វល្អិត និងជំងឺ គឺជាដំណោះស្រាយរយៈពេលវែងប្រកបដោយនិរន្តរភាពបំផុត។ លោកស្រីបានកត់សម្គាល់ថា ភ្នាក់ងារបង្កជំងឺ ហ្វូស្សារៀម (Fusarium) ដែលឆ្លងតាមដីមានការលំបាកក្នុងការគ្រប់គ្រង ព្រោះវាអាចបន្តកើតមានក្នុងរយៈពេលយូរ។ ចេកព្រៃដ៏សម្បូរបែបរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី  ដែលត្រូវបានគេជឿថា ជាបុព្វបុរសនៃពូជចេកស្រុកផ្តល់នូវធនធានហ្សែនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍពូជចេកធន់នឹងជំងឺ។ ការស្រាវជ្រាវរបស់ទីភ្នាក់ងារស្រាវជ្រាវ និងនវានុវត្តន៍ជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី ផ្តោតលើការប្រមូល និងកំណត់លក្ខណៈប្លាស្មាបន្តពូជចេកព្រៃ ដើម្បីកំណត់លក្ខណៈធន់ និងលក្ខណៈមានប្រយោជន៍ផ្សេងទៀត។ ការរកឃើញទាំងនេះ នឹងត្រូវបានប្រើដើម្បីអភិវឌ្ឍជីនណូថាយ (Genotypes) ដែលមានភាពធន់នឹងជំងឺរលួសឫស  និងជំងឺក្រឹន ដែលអាចបម្រើជាមេជីវិត សម្រាប់បង្កើតពូជចេកថ្មី។ ពូជទាំងនោះនឹងត្រូវចែកចាយតាមរយៈដៃគូអន្តរជាតិ ដូចជាវិទ្យាស្ថានកសិកម្មត្រូពិចអន្តរជាតិ (International […]

កាលវិភាគផ្សព្វផ្សាយ